Göbek fıtığı nedir?
Fıtık, karın içindekilerin karın duvarındaki bir açıklıktan dışarı çıkmasıdır[8]. Göbek fıtığında bu açıklık göbektedir: bağırsağın bir bölümü ya da çevresindeki yağ dokusu buradan dışarı itilir ve göbekte bir şişlik oluşturur[8, 9]. Açıklık çoğunlukla küçüktür (1–2 cm) ve fıtığın içinde yalnız yağ dokusu vardır; ama bağırsak ya da başka organlar da bulunabilir[8]. Göbeğin üstünde, karnın orta çizgisinde çıkan fıtığa ise epigastrik fıtık denir[3, 8].
Göbek fıtığı neden olur?
Yetişkinlerde aşırı kilo (obezite), birden fazla gebelik ya da karında sıvı birikmesine (asit) yol açan karaciğer hastalığı gibi durumlar göbek fıtığına neden olabilir[9].
Göbek fıtığı belirtileri nelerdir?
Göbek fıtığı olan çoğu kişide yakınma ya çok azdır ya da hiç yoktur; genellikle göbek çevresinde bir şişlik ya da yumru fark edilir[8]. Şişlik ayaktayken daha belirgindir; uzanınca küçülebilir ya da kaybolabilir[8]. Fıtık çoğunlukla ağrısızdır, ama yetişkinlerde öksürürken ya da ıkınırken bazen rahatsızlık verebilir[9]. Fıtık büyüdükçe rahatsızlık ortaya çıkabilir ya da artabilir; bu aylar, yıllar sürebilir[8].
Tanı çoğunlukla muayeneyle konur; muayene net değilse ultrason ya da bilgisayarlı tomografi, büyük fıtıkta ameliyatı planlamak için tomografi gerekebilir[8]. Fıtığınız hiç yakınma yapmıyorsa hekime gitmekte acele etmeniz gerekmez[8]. Göbekteki şişlik ağrılı ya da sertse, büyüyor ya da kaybolmuyorsa, acil olmasa da bir hekime görünün[9]. Önceden içeri giren fıtık artık girmiyorsa bu acil bir durumdur: aşağıdaki “Ne zaman acil?” bölümüne bakın[8].
Göğüs kemiği ile göbek arasında, en belirgin olarak mekik çekerken görülen bir kabarıklık ise iki karın kası arasındaki orta çizginin genişlemesi (rektus diastazı) olabilir[5, 8]. Doğum yapmış kadınlarda ve orta yaşlı erkeklerde daha sık görülür[8]. Rektus diastazı bir fıtık değildir, sıkışma ya da boğulma riski taşımaz[4, 5]; ama göbek fıtığıyla birlikte bulunabilir[8].
Göbek fıtığı ne zaman tehlikeli olur?
Fıtığın içindekiler dışarıda sıkışıp kalabilir (sıkışma ya da inkarserasyon); içindekilerin kanlanması yetersiz kalırsa buna boğulma (strangülasyon) denir ve acil müdahale gerekir[8]. Boğulma ağır enfeksiyona (sepsis) ve dokunun ölmesine (kangren) yol açabilir; en kısa sürede ameliyat gerekir[9]. Bu sorunlar yetişkinlerde bazen görülebilir[9]. Karaciğer sirozu nedeniyle karnınızda sıvı birikiyorsa ameliyatsız beklemek riskli olabilir; planlı ameliyat, sıvı kontrol altındaysa ve karaciğer işlevi korunmuşsa düşünülebilir[7]. Bu durumda karın ağrısı başlarsa ya da göbekten sıvı sızarsa hemen acil servise başvurun[7].
Büyüt
Ayrıntıları görmek için çizimi sağa veya sola kaydırın. Klavyede ok tuşlarını kullanabilirsiniz.
- 1 Karın içine geri gidebilen fıtık
- 2 Fıtık içinde sıkışmış ince bağırsak
- 3 Kanlanması bozulmuş ince bağırsak
- 4 Karın duvarındaki açıklık
- 5 Dışarı itilen bağırsak
- 6 İçeri geri gidebilir
- 7 Geri gidemez
- 8 Karın duvarını destekleyen bağ dokusu
- 9 Fıtık kesesi
Soldan sağa: Uzandığınızda fıtık küçülebilir ya da karın içine geri gidebilir. İçindekiler açıklığın dışında sıkışıp geri gidemezse fıtık sıkışmıştır (inkarserasyon); önceden geri giden fıtık artık geri gitmiyorsa acil değerlendirme gerekir. Sıkışan içindekilerin kanlanması bozulursa buna boğulma (strangülasyon) denir ve acil müdahale gerekir.[12, 14]
Temsilî çizim, ölçekli değildir. Bu site için hazırlanmıştır.
Büyüt
Ayrıntıları görmek için çizimi sağa veya sola kaydırın. Klavyede ok tuşlarını kullanabilirsiniz.
- 1 Fıtık kesesi (saccus herniae)
- 2 Dışarı itilen ince bağırsak (intestinum tenue)
- 3 Karın duvarındaki açıklık (anulus umbilicalis)
- 4 İçeri geri gidebilir
- 5 Kas kılıflarının ortada birleştiği sert tabaka (linea alba)
Çizimin açıklaması
Fıtığın içinde bağırsak da bulunabilir. Uzandığınızda fıtık küçülebilir ya da karın içine geri gidebilir.[8, 12]
Temsilî çizim, ölçekli değildir. Bu site için hazırlanmıştır.
Büyüt
Ayrıntıları görmek için çizimi sağa veya sola kaydırın. Klavyede ok tuşlarını kullanabilirsiniz.
- 1 Fıtık kesesi (saccus herniae)
- 2 Karın içindeki yağ örtüsü (omentum majus)
- 3 Karın duvarındaki açıklık (anulus umbilicalis)
- 4 Deri altı yağ dokusu
- 5 Kas kılıflarının ortada birleştiği sert tabaka (linea alba)
Çizimin açıklaması
Göbek fıtıklarının çoğunda fıtığın içinde yalnız yağ dokusu vardır. Çizimde bu yağ, karın içindeki yağ örtüsünün (omentum) açıklıktan dışarı itilen bir bölümüdür.[6, 8, 15]
Temsilî çizim, ölçekli değildir. Bu site için hazırlanmıştır.
Büyüt
Ayrıntıları görmek için çizimi sağa veya sola kaydırın. Klavyede ok tuşlarını kullanabilirsiniz.
- 1 Fıtık kesesi (saccus herniae)
- 2 Fıtık içinde sıkışmış ince bağırsak (intestinum tenue)
- 3 Karın duvarındaki açıklık (anulus umbilicalis)
- 4 Geri gidemez
- 5 Kas kılıflarının ortada birleştiği sert tabaka (linea alba)
İçindekiler açıklığın dışında sıkışıp geri gidemezse fıtık sıkışmıştır (inkarserasyon). Önceden geri giden fıtık artık geri gitmiyorsa bu acil bir durumdur; hemen cerrahi yardım alın.[8, 12]
Temsilî çizim, ölçekli değildir. Bu site için hazırlanmıştır.
Büyüt
Ayrıntıları görmek için çizimi sağa veya sola kaydırın. Klavyede ok tuşlarını kullanabilirsiniz.
- 1 Fıtık kesesi (saccus herniae)
- 2 Kanlanması bozulmuş ince bağırsak (intestinum tenue)
- 3 Karın duvarındaki açıklık (anulus umbilicalis)
- 4 Geri gidemez
- 5 Kas kılıflarının ortada birleştiği sert tabaka (linea alba)
Sıkışan içindekilerin kanlanması bozulursa buna boğulma (strangülasyon) denir ve acil müdahale gerekir. Çizimde kanlanması bozulan bağırsak koyu renkle gösterilmiştir; fıtığın üstündeki deri de kızarıp dokununca acıyabilir.[8, 12]
Temsilî çizim, ölçekli değildir. Bu site için hazırlanmıştır.
Göbek fıtığına hangi bölüm bakar?
Göbek fıtığına genel cerrahi bölümü bakar. İlk muayeneyi aile hekiminiz ya da iş yeri hekiminiz yapabilir; gerekli görürse sizi genel cerrahiye yönlendirebilir.
Göbek fıtığı nasıl geçer, korse işe yarar mı?
Yetişkinde göbek fıtığını düzeltmenin tek yolu ameliyattır, ama ameliyat şart değildir; korse ya da kuşak fıtığı düzeltmez[8]. Fıtığınız küçükse, size hiç ya da çok az yakınma veriyorsa ve ağır kaldırma, iş ve spor dahil istediğiniz her şeyi yapabiliyorsanız ameliyat olmamaya karar verebilirsiniz; buna dikkatle bekleme denir[8].
Avrupa ve Amerika fıtık dernekleri de yakınma yapmayan fıtıkta beklemenin önerilebileceğini söyler: bu konudaki veriler sınırlıdır, ama bekleme güvenli görünür[2]. Ameliyat olmamak çoğu durumda güvenlidir; ancak fıtık zamanla büyüyüp daha ağrılı hâle gelebilir[8]. NHS ise fıtığın kendiliğinden geçmesi olası olmadığı için yetişkinlere genellikle ameliyat önerir[9]. Ameliyat mı, bekleme mi kararını size özgü riskleri konuşarak cerrahınızla birlikte verirsiniz; aylar, yıllar geçtikçe ameliyat daha uygun bir seçenek hâline gelebilir[8]. Beklerken, fıtık bazı işlerde çok rahatsız etmedikçe etkinliklerinizi kısıtlamanız gerekmez[8].
Göbek fıtığı ameliyatı nasıl yapılır, ne kadar sürer?
Avrupa ve Amerika fıtık derneklerinin 2020 kılavuzu, yakınma yapan göbek fıtıklarının onarılmasını önerir[1]. Fıtığın yinelemesini azaltmak için yama (mesh) kullanılması önerilir; 1 cm'den küçük açıklıklarda, sizinle birlikte karar verilerek yalnız dikişle onarım da düşünülebilir[1, 2]. Açık ameliyatta yama yara enfeksiyonunu artırmaz[2]; yalnız dikişle yapılan onarım ise küçük fıtıklarda bile daha sık yineler[8]. Yama enfeksiyonu olabilir ve bazen yamanın çıkarılması gerekir; ancak bu çok seyrektir[8].
Çoğu göbek fıtığı açık ameliyatla onarılabilir; yama tercihen karın zarının (periton) hemen önüne düz olarak yerleştirilir[1, 2]. Fıtık büyükse ya da yara sorunları riskiniz yüksekse kapalı (laparoskopik) ameliyat düşünülebilir[1]; bu yöntem yara sorunlarını azaltır, ama ameliyat sırasında bağırsak yaralanması olasılığı biraz daha yüksektir[8]. Ameliyat genellikle genel anesteziyle yapılır[9]; yerel anestezi de güvenle kullanılabilir ve anestezi türüne sizin, cerrahınızın ve anestezi uzmanının birlikte karar vermesi önerilir[3]. Ameliyat 30–60 dakika sürer[9]. Küçük fıtıklarda çoğu zaman aynı gün eve dönülür; büyük fıtıklarda bir gece ya da birkaç gün hastanede kalmak gerekebilir[8].
Büyüt
Ayrıntıları görmek için çizimi sağa veya sola kaydırın. Klavyede ok tuşlarını kullanabilirsiniz.
- 1 Düz yama (mesh)
- 2 Kas kılıflarının ortada birleştiği sert tabaka
- 3 Karın zarı (periton)
- 4 Deri altı yağ dokusu
- 5 Göbek
Çizimin açıklaması
Planlı açık ameliyatta yama tercihen karın zarının (periton) hemen önüne, kas kılıflarının ortada birleştiği sert tabakanın arkasına düz olarak yerleştirilir; yama açıklığın hem üstüne hem altına taşar. Çizim, onarımdan sonra göbek hizasından yandan kesittir: deri solda, karın içi sağdadır.
Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
Temsilî çizim, ölçekli değildir. Bu site için hazırlanmıştır.
Göbek fıtığı ameliyatlarında sorun görülme oranının düşük olması beklenir[1]. Kanama ve deri altında sıvı toplanması (seroma) sık görülür, ama neredeyse her zaman kendiliğinden düzelir; yara enfeksiyonu da sık görülür[8]. Bacakta pıhtı, akciğere pıhtı atması ya da bağırsak yaralanması gibi daha ciddi sorunlar seyrektir[8]. Uzun süren ağrı da olabilir ve fıtık yineleyebilir[9]. Her ameliyat, yöntemi ne olursa olsun iz bırakır[8].
Ameliyattan önce
Sigara ve aşırı kilo, ameliyattan sonra yara enfeksiyonu ve fıtığın yinelemesi gibi sorunların riskini artırır[8]; ama bu konuda göbek fıtığına özgü veriler sınırlıdır[3]. Sigara içiyorsanız ameliyattan 4–6 hafta önce bırakmanız önerilir[3]; Avrupa Fıtık Derneği'nin hasta broşürü en az 6 hafta der[8]. Fazla kilonuz varsa kilo vermeye çalışın; ne kadar ve ne sürede vereceğinizi cerrahınızla belirleyin[8]. Kan sulandırıcı bir ilaç kullanıyorsanız bunu cerrahınıza söyleyin; bazılarına ameliyattan günler önce ara vermek ya da başka bir ilaca geçmek gerekir[8]. İlacınızı kendi kendinize bırakmayın; ne yapacağınızı ilacı yazan hekiminize sorun. Gebeyseniz ya da ileride gebe kalmayı düşünüyorsanız, planlı ameliyatın mümkünse doğumdan, tercihen son gebelikten sonraya bırakılması önerilir[4].
Göbek fıtığı ameliyatı sonrası nelere dikkat etmeli?
Genel kural, ameliyattan sonra rahat ettiğiniz ölçüde istediğinizi yapmanızdır[8]. İlk günden itibaren yürüyüşe çıkın; ilk günlerde yanınızda biri olması önerilir[8]. Masa başı işlere çoğunlukla 1–2 haftada, ağır işlere 2–4 haftaya kadar dönülebilir[8]; NHS ise tam iyileşmenin 4–6 haftayı bulabileceğini, ağır kaldırma gerektiren işlerde 6 haftaya kadar işe ara vermek gerekebileceğini belirtir[9]. Size uygun süreyi cerrahınız söyler[8].
Arabaya binip inebildiğinizde, frene fazla rahatsızlık duymadan sıkıca basabildiğinizde ve ağrı kesiciler dikkatinizi etkilemiyorsa araç kullanabilirsiniz[8]. Deri yaralarınız iyileşene kadar yüzmeyin[8]. Lifli beslenmek ve bol sıvı içmek kabızlığı önlemeye yardım eder[8]. Karın ameliyatlarından sonra 4–6 hafta 5 kg'dan ağır kaldırmama önerisi yaygındır, ama bunu destekleyen bir kanıt yoktur[5]. Uzun vadede istediğinizi yapabilirsiniz: yorucu etkinliklerin fıtığın yineleme olasılığını artırdığına dair bir kanıt yoktur[8].
Yaranızda irin, kızarıklık, sıcaklık ya da çok kanama olursa, ateşiniz, tekrarlayan kusmanız, yeni ya da artan nefes darlığınız, bacağınızda zonklayan ya da kramp gibi bir ağrı, giderek artan karın ağrısı veya şişliği olursa, 3 gündür dışkılayamıyorsanız ya da az miktarda kan tükürürseniz aynı gün bir hekime görünün[11, 12]. Nefes almakta çok zorlanır, göğsünüz ya da sırtınızın üstü ağrır, kalbiniz çok hızlı, çok yavaş veya düzensiz atar, daha fazla kan tükürür ya da karın ağrınız aniden başlar veya çok şiddetli olursa 112'yi arayın[9, 11, 13].
Kaynaklar
15
- Henriksen NA, Montgomery A, Kaufmann R, Berrevoet F, East B, Fischer J, ve ark. Guidelines for treatment of umbilical and epigastric hernias from the European Hernia Society and Americas Hernia Society. Br J Surg. 2020;107(3):171–190. (Tam metnine erişilemedi; özetinden aktarıldı.) doi: 10.1002/bjs.11489. PubMed: 31916607.
- Henriksen NA, Nazari T, Simons MP, Hope W, Montgomery A. Guidelines for Treatment of Umbilical and Epigastric Hernias From the European and Americas Hernia Societies–A Web-Based Survey on Surgeons' Opinion. J Abdom Wall Surg. 2022;1:10260. (Kılavuz önerilerinin 2019'da oylamaya sunulan metinleri makalenin ek dosyasındadır.) doi: 10.3389/jaws.2022.10260. PubMed: 38314164.
- Avrupa Fıtık Derneği (EHS). Recomandări privind tratamentul herniilor ombilicale și epigastrice conform European Hernia Society and American Hernia Society Guideline (2020). Kaynak 1’deki kılavuzun Romence çevirisi ve uyarlaması (çeviren: Ioana Florea). Metin: europeanherniasociety.eu.
- Henriksen NA, Kaufmann R, Simons MP, Berrevoet F, East B, Fischer J, ve ark. EHS and AHS guidelines for treatment of primary ventral hernias in rare locations or special circumstances. BJS Open. 2020;4(2):342–353. doi: 10.1002/bjs5.50252. PubMed: 32207571.
- Hernández-Granados P, Henriksen NA, Berrevoet F, Cuccurullo D, López-Cano M, Nienhuijs S, ve ark. European Hernia Society guidelines on management of rectus diastasis. Br J Surg. 2021;108(10):1189–1191. (Kılavuzun tam metni makalenin ek dosyasındadır.) doi: 10.1093/bjs/znab128. PubMed: 34595502.
- Birindelli A, Sartelli M, Di Saverio S, Coccolini F, Ansaloni L, van Ramshorst GH, ve ark. 2017 update of the WSES guidelines for emergency repair of complicated abdominal wall hernias. World J Emerg Surg. 2017;12:37. doi: 10.1186/s13017-017-0149-y. PubMed: 28804507.
- Song DS, Yoo JJ, Song JE, Kang SH, Shin SK, Han SK, ve ark. KASL clinical practice guidelines for liver cirrhosis: Ascites and related complications 2026. Clin Mol Hepatol. 2026;32(3):961–1028. doi: 10.3350/cmh.2026.0281. PubMed: 42050795.
- East B, Henriksen N, Dames N, Pawlak M, East MJ, Montgomery A, ve ark. Avrupa Fıtık Derneği (EHS). Umbilical and epigastric hernia: information for patients (EHS ve AHS kılavuzlarına dayanan hasta broşürü). Şubat 2020. Türk Fıtık Derneği’nin Türkçe çevirisi de vardır. Metin: europeanherniasociety.eu.
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti). Umbilical hernia (göbek fıtığı): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 24 Kasım 2025. Metin: www.nhs.uk.
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti). Hernia (fıtık): bütün fıtık türleri için hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 19 Mayıs 2026. Metin: www.nhs.uk.
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti). Inguinal hernia repair (kasık fıtığı ameliyatı): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 28 Şubat 2025. Metin: www.nhs.uk.
- Amerikan Cerrahlar Koleji (ACS). Ventral Hernia Repair (karın duvarı fıtığı ameliyatı): göbek fıtığını da kapsayan hasta bilgilendirme sayfası. Son güncelleme: 2024. Metin: www.facs.org.
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti). Stomach ache (karın ağrısı): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 26 Mayıs 2023 (bir sonraki gözden geçirmenin tarihi geçmiş). Metin: www.nhs.uk.
- OpenStax. Anatomy and Physiology 2e. 2022. Bölüm 11.4: Axial Muscles of the Abdominal Wall, and Thorax; tam metin erişimi 3 Ekim 2026. Metin: openstax.org.
- OpenStax. Anatomy and Physiology 2e. 2022. Bölüm 23.1: Overview of the Digestive System; tam metin erişimi 28 Ekim 2026. Metin: openstax.org.
Tıbbi gözden geçirme: Op. Dr. Ömer Seyfullah Hasıripi,
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; muayenenin yerini tutmaz. Şikâyetiniz için bir hekime başvurun.