Memede ağrı: endişelenmeli miyim?
Memede ağrı çok sık görülür ve tek başına kanser belirtisi olması pek olası değildir. Ne işe yarar, görüntüleme ne zaman gerekir, hekime ne zaman gidilir?
Ağrı tek başına kanser belirtisi midir?
Kadınlarda memede ağrı çok sık görülür; Amerikan Radyoloji Koleji (ACR) görülme sıklığını yüzde 70–80'e kadar bildirir.[1]
Memede ağrının tek başına kanser belirtisi olması pek olası değildir.[2] Bir meme kliniğinde 10 830 kadının incelendiği 2022 tarihli bir çalışmada, yalnız ağrı nedeniyle yönlendirilen 1972 kadının yüzde 0,4'ünde meme kanseri bulundu.[3] Diğer üç yakınma grubunun her birinde bu oran yaklaşık yüzde 5'ti.[3]
Memede ağrı neden olur?
Adet döngüsüne bağlı ağrı (döngüsel ağrı) genellikle adetten en fazla 2 hafta önce başlar, kötüleşir ve adet bitince geçer.[2] Adetle ilişkisi görünmeyen, aralıklı ya da sürekli ağrıya döngüsel olmayan ağrı denir.[4] Döngüsel olmayan ağrı olguların yarısına kadarında tedavisiz geçebilir.[4]
Doğum kontrol hapı, bazı antidepresanlar, mastit (memenin iltihabı), gebelik ve menopozdaki hormon değişiklikleri de memede ağrı yapabilir.[2] Bir ilacın ağrıya yol açtığından kuşkulanıyorsanız ilacı kendiniz bırakmayın; reçete eden hekime sorun.
Ağrıyı ne hafifletir?
İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS), ağrı için parasetamol ya da ibuprofen alınmasını veya memelere ağrı kesici jel sürülmesini önerir.[2] Gündüz size uygun ölçüde bir sütyen, uyurken yumuşak bir sütyen giymeyi de önerir.[2]
İbuprofen herkese uygun değildir.[5] Örneğin gebelikte, süren ya da geçirilmiş mide ülserinde, astımda, kalp, karaciğer ya da böbrek hastalığında ve bu tür ağrı kesicilere alerjide sorun olabilir.[5] Emziriyorsanız ya da emin değilseniz kullanmadan önce eczacıya ya da hekime danışın.[5] Emziriyorsanız ibuprofen jelini yalnız gereken en küçük alana sürün ve bebeğinizin cildinin o bölgeye değmemesine çalışın; jeli memenizin üzerine ya da yakınına sürdüyseniz emzirmeden önce orayı ılık suyla yıkayın.[5, 6] Jeli sürdükten sonra ve bebeğinize dokunmadan önce ellerinizi iyice yıkayın.[6]
Görüntüleme ne zaman gerekir?
Görüntülemeye gerek olup olmadığına sizi muayene eden hekim karar verir. ACR'ye göre ağrı yaygınsa ya da adet döngüsüne bağlıysa ve başka şüpheli bulgu yoksa, olağan tarama dışında ek görüntüleme gerekmez.[1] Ağrı tek bir bölgedeyse, geçmiyorsa ve adetle ilişkili değilse daha dikkatli incelenmesi gerekebilir.[1] Bu tür ağrı da büyük çoğunlukla iyi huylu nedenlere bağlıdır.[1] Böyle bir ağrıda 30 yaşından küçük kadınlarda ultrason, 30–39 yaşta mamografi (meme röntgeni) ya da ultrason, 40 yaş ve üzerinde mamografi ile ultrason birlikte uygundur.[1] Ağrıyla birlikte kitle ya da meme başı akıntısı gibi başka bir belirti varsa, inceleme o belirtiye göre planlanır.[1]
İngiliz Kraliyet Radyologlar Koleji'nin (RCR) 2025 rehberi ise yalnızca ağrısı olanlara, yaygın da olsa tek noktada da olsa, rutin görüntüleme önermez.[7]
Ne zaman hekime görünmeli, ne zaman 112?
Acil değil, ama ertelemeyin. Ağrı düzelmiyorsa ya da ağrı kesiciler yetmiyorsa bir hekime görünün.[2] Ailenizde meme ya da yumurtalık kanseri geçiren varsa da ağrı için bir hekime görünün.[8]
Aynı gün muayene. Şunlardan biri varsa aynı gün bir hekime başvurun:[2]
- ağrıyla birlikte çok yüksek ateş ya da sıcak, soğuk veya titreme hissi;[2]
- memenin herhangi bir yerinde kızarıklık, sıcaklık ya da şişlik (emziriyorsanız aşağıya bakın);[2]
- yerinden oynamayan sert bir kitle;[2]
- kanlı olabilen meme başı akıntısı (gebelik ve emzirmedeki olağan süt sızıntısı hariç);[2, 8]
- bir ya da iki memenin şeklinde değişiklik;[2]
- deride çukurlaşma (portakal kabuğu gibi);[2]
- meme başında ya da çevresinde döküntü veya meme başının içe çökmesi.[2]
Bu belirtiler yoksa da memede ya da koltuk altında kitle veya koltuk altında şişlik fark ederseniz, ağrı olsun olmasın muayeneyi ertelemeyin.[8] Memenizde ya da meme başınızda size normal gelmeyen bir değişiklik için de öyle.[8]
Emzirme döneminde. Emziriyorsanız kızarıklık, sıcaklık ve şişlik mastit olabilir.[9] Evde alınacak önlemler Mastit ve meme apsesi sayfasında. Bu önlemlerle 12–24 saatte düzelmezse hekime görünün; kötüleşirse ya da kendinizi hasta hissederseniz bu süreyi beklemeyin.[9, 10] Mastitte ağrılı bir kitle ele gelir ya da ağrılı şişlik giderek büyürse apse olabilir.[11] Bu durumda 12–24 saati beklemeden aynı gün bir hekime başvurun.[11] Çok yüksek ateş ya da sıcak, soğuk veya titreme hissi varsa da öyle.[2]
Sepsis şüphesinde. Sepsis, enfeksiyona karşı gelişen ve hayatı tehdit edebilen ağır bir tepkidir.[12] Hamilelikte ve doğum, kürtaj ya da düşükten sonraki 6 hafta içinde riski daha yüksektir.[12] Memede iltihap olsun olmasın, şunlardan biri varsa ya da sepsisten kuşkulanıyorsanız beklemeyin, 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin:[12]
- çok hızlı soluma;[12]
- kafa karışıklığı, peltek ya da anlamsız konuşma;[12]
- ciltte ya da dudaklarda mavi, soluk, gri ya da alacalı renk (esmer ya da koyu tende avuç içinde ya da ayak tabanında daha kolay görülebilir);[12, 13]
- basınca solmayan döküntü;[12]
- vücut ısısının çok düşmesi.[12]
Sepsisin öteki belirtileri için Mastit ve meme apsesi sayfasına bakın.
Kalp hastalığı da memede hissedilen ağrının nedenleri arasında sayılır.[1] Şunlardan biri varsa hemen 112'yi arayın:[14]
- göğüs kafesinde ani ve geçmeyen ağrı ya da rahatsızlık (içeride sıkışma, baskı, yanma ya da hazımsızlık gibi hissedilebilir);[14]
- göğüs kafesindeki ağrının kola, omza, boyna, çeneye, mideye ya da sırta yayılması;[15]
- göğüs kafesindeki ağrıyla birlikte terleme, bulantı, sersemlik, baş dönmesi ya da nefes darlığı;[14]
- göğüs kafesinizin içinde şu anda sıkışma, baskı ya da sıkıştırıcı bir ağrı;[13, 14]
- nefes almakta çok zorlanma: nefes nefese kalma, boğulur gibi olma ya da konuşamama;[13]
- bayılıp normal tepki vermeme.[13]
Göğüs kafesinizde ağrı, rahatsızlık, sıkışma ya da baskı olduğu sırada şu belirtilerden biri olduysa, bu yakınma sonradan geçmiş olsa bile 112'yi arayın: yakınmanın kola, omza, boyna, çeneye, mideye ya da sırta yayılması; terleme, bulantı, sersemlik, baş dönmesi, bayılma ya da nefes darlığı.[13, 14, 15]
Göğüs kafesinizin içindeki sıkışma, baskı ya da sıkıştırıcı ağrı şu anda sürüyorsa geçmesini beklemeyin, 112'yi arayın.[13, 14]
Kalbinizin şu anda çok hızlı, düzensiz, güm güm ya da çırpınır gibi attığını (çarpıntı) hissediyorsanız ve bu geçmiyorsa ya da buna göğüs kafesinde ağrı, nefes darlığı, baş dönmesi, sersemlik, bayılacak gibi olma ya da bayılma eşlik ediyorsa 112'yi arayın.[16, 17]
Yukarıdaki 112 durumlarından hiçbiri yoksa, göğüs kafesinizdeki ağrı gelip gidiyorsa, göğüs kafesinizde bir kez sıkışma, baskı veya donuk bir ağrı olup geçtiyse, nefesiniz birdenbire her zamankinden daha fazla daraldıysa ya da çarpıntıyla birlikte göğüs kafesinde ağrı, nefes darlığı, baş dönmesi, sersemlik, bayılacak gibi olma ya da bayılma olup geçtiyse aynı gün bir hekime görünün.[13, 14, 15, 16, 17]
Yukarıda 112 gerektiren bir sepsis ya da kalp durumu varsa acile kendiniz araç kullanarak gitmeyin; 112'yi arayın ve görevlinin yönlendirmesine uyun.[12, 13]
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayenenin yerini tutmaz.
Kaynaklar
- Expert Panel on Breast Imaging (Holbrook AI, Moy L, Akin EA ve ark.). ACR Appropriateness Criteria® Breast Pain. Journal of the American College of Radiology, 2018;15(11S):S276–S282.
- NHS (National Health Service, İngiltere). Breast pain. Hasta bilgilendirme sayfası, son gözden geçirme 3 Mayıs 2023 (sayfa verisi 25 Ağustos 2026'da değiştirilmiş).
- Dave RV, Bromley H, Taxiarchi VP ve ark. No association between breast pain and breast cancer: a prospective cohort study of 10 830 symptomatic women presenting to a breast cancer diagnostic clinic. British Journal of General Practice, 2022;72(717):e234–e243.
- Ahmad Adni LL, Norhayati MN, Mohd Rosli RR, Muhammad J. A Systematic Review and Meta-Analysis of the Efficacy of Evening Primrose Oil for Mastalgia Treatment. International Journal of Environmental Research and Public Health, 2021;18(12):6295.
- NHS (National Health Service, İngiltere). Ibuprofen for adults. Hasta bilgilendirme sayfası, son gözden geçirme 27 Ağustos 2025 (sayfa verisi 9 Eylül 2026'da değiştirilmiş).
- NHS Specialist Pharmacy Service (SPS). Using NSAIDs during breastfeeding. Sağlık çalışanlarına yönelik ilaç bilgisi, yayın 2 Şubat 2024, son güncelleme 3 Nisan 2024. Öneriler zamanında doğmuş ve sağlıklı bebekler içindir.
- The Royal College of Radiologists. Guidance on screening and symptomatic breast imaging, fifth edition. Londra: RCR; Ekim 2025 (Association of Breast Surgery tarafından onaylanmıştır).
- NHS (National Health Service, İngiltere). Symptoms of breast cancer in women. Hasta bilgilendirme sayfası, son gözden geçirme 4 Mart 2024 (sayfa verisi 14 Eylül 2026'da değiştirilmiş).
- NHS (National Health Service, İngiltere). Mastitis. Hasta bilgilendirme sayfası, son gözden geçirme 17 Mart 2023 (sayfa verisi 14 Temmuz 2026'da değiştirilmiş).
- healthdirect Australia (Avustralya hükümetinin desteklediği sağlık bilgi hizmeti). Mastitis. Hasta bilgilendirme sayfası, son gözden geçirme Nisan 2024 (sayfa verisi 2 Ağustos 2024'te değiştirilmiş).
- NHS (National Health Service, İngiltere). Breast abscess. Hasta bilgilendirme sayfası, son gözden geçirme 14 Haziran 2023 (sayfa verisi 14 Mayıs 2025'te değiştirilmiş).
- NHS (National Health Service, İngiltere). Sepsis. Hasta bilgilendirme sayfası, son gözden geçirme 14 Mayıs 2026 (sayfa verisi 6 Temmuz 2026'da değiştirilmiş).
- NHS (National Health Service, İngiltere). Heart attack. Hasta bilgilendirme sayfası, son gözden geçirme 31 Mart 2026 (sayfa verisi 8 Eylül 2026'da değiştirilmiş).
- NHS (National Health Service, İngiltere). Chest pain. Hasta bilgilendirme sayfası, son gözden geçirme 8 Ağustos 2023 (sayfa verisi 25 Haziran 2026'da değiştirilmiş).
- NHS (National Health Service, İngiltere). Angina. Hasta bilgilendirme sayfası, son gözden geçirme 18 Mart 2025 (sayfa verisi 8 Eylül 2026'da değiştirilmiş).
- NHS (National Health Service, İngiltere). Heart palpitations. Hasta bilgilendirme sayfası, son gözden geçirme 17 Mart 2026 (sayfa verisi 12 Haziran 2026'da değiştirilmiş).
- NHS (National Health Service, İngiltere). Heart rhythm problems (arrhythmia). Hasta bilgilendirme sayfası, son gözden geçirme 28 Ekim 2024 (sayfa verisi 8 Eylül 2026'da değiştirilmiş).