Memede kitle nedir, neden olur?
Memede ele gelen kitlelerin çoğu zararsızdır[10]. Kitleye çoğu zaman meme dokusunun kanser olmayan bir büyümesi (fibroadenom) ya da sıvı birikmesi (kist) gibi zararsız bir durum yol açar; bazen ise kitle meme kanseri gibi ciddi bir hastalığın belirtisidir[10]. Fibroadenom kadınların yüzde 10 kadarında görülebilir ve menopozdan önce daha sıktır[4].
Ancak ele gelen kitle, meme kanserinde en sık görülen belirtidir[2]; bu yüzden fark ettiğiniz her kitle muayene edilmelidir[10].
Memede kitle belirtileri nelerdir?
Kitle memede, göğüste ya da koltuk altında bir yumru veya şişlik olarak fark edilebilir[11]. Kitleyle birlikte ya da tek başına şu değişiklikler de muayene gerektirir[11]:
- memelerden birinin ya da ikisinin boyutunda veya şeklinde değişiklik,
- meme derisinde çukurlaşma (portakal kabuğu gibi görünebilir),
- meme derisinin renginde değişiklik: açık tende kırmızı, esmer tende her zamankinden koyu görünebilir,
- meme başının içe çekilmesi ya da meme başında egzamaya benzeyen bir döküntü,
- gebelik ve emzirmedeki süt sızıntısı dışında meme başından akıntı; akıntı kanlı olabilir[11, 12].
Bu belirtiler hiç ağrı olmadan da görülebilir[11]. Meme başından akıntı ciddi bir şey olmayabilir, ama bazen kist ya da kanser gibi bir hastalığın belirtisidir; bu yüzden muayene edilmelidir[12].
Memede kitle kaç cm tehlikelidir?
Memede ağrılı kitle tehlikeli mi?
Kitle ağrılı da olsa ağrısız da olsa muayene edilmelidir: İngiltere'nin kanser şüphesinde sevk kılavuzu, açıklanamayan bir meme kitlesini ağrılı olsun olmasın aynı biçimde değerlendirir[3]. Kitle sert ve yerinden oynamıyorsa aynı gün bir hekime görünün[13].
Meme ağrısı tek başına, yani kitle ya da başka bir değişiklik olmadan, genellikle meme kanseri belirtisi değildir[1, 11]. Memenin geniş bir bölümüne yayılan ya da adet döngüsüyle gelip giden ağrıda, başka şüpheli bir bulgu yoksa olağan tarama önerileri dışında görüntüleme gerekmez[1, 6]. Ağrı tek bir noktadaysa ve adetle ilişkisizse kılavuzlar ayrışır: İngiliz radyoloji rehberi yine rutin görüntüleme önermez, Amerikan kılavuzu görüntülemeyi uygun bulur[1, 6].
Nedeni açıklanamayan ve geçmeyen ağrı da bir uzman tarafından değerlendirilmelidir[5]. Memenizde ya da koltuk altınızda ağrı varsa ve ailenizde meme ya da yumurtalık kanseri geçirmiş kişiler varsa bir hekime görünün[11].
Memede kitle nasıl anlaşılır?
Sert, deriye ya da alttaki dokuya yapışık olduğu için yerinden oynamayan, deride çukurlaşmaya ya da meme başında içe çekilmeye yol açan kitleler daha şüphelidir; iyi huylu kitleler ise genellikle yerinden oynar, sınırları belirgindir ve yumuşak ya da lastik kıvamındadır[2]. Ancak elle muayene, deneyimli hekimlerde bile, iyi huylu bir kitleyi kanserden ya da sıvı dolu bir kisti katı bir kitleden güvenilir biçimde ayıramaz[2].
Bu yüzden tanı üç adımda konur: muayene, görüntüleme ve gerektiğinde iğne biyopsisi[1]. Bu adımlar çoğu zaman aynı ziyarette yapılır[10].
40 yaşından genç kadınlarda, gebelikte ve emzirirken ilk görüntüleme ultrasondur; 40 yaş ve üstünde mamografi (meme röntgeni) ve kitleye yönelik ultrason birlikte yapılır[1]. Amerikan kılavuzunda ise emzirirken bu yaş sınırı 30'dur[8]. Ultrasonda şüpheli bir görünüm varsa mamografi de çekilir[1]. Ele gelen bir kitlede mamografi ve ultrason birlikte kanser bulgusu göstermezse, çalışmalara göre kanser olmama olasılığı yüzde 97,4 ile 100 arasındadır; yine de muayenede şüphe varsa, görüntüleme normal olsa bile biyopsi yapılmalıdır[1, 2].
Katı kitlelerin çoğunda tanıyı kesinleştirmek için iğne biyopsisi gerekir[1]. İnce iğneyle hücre almak yerine, sonucu daha doğru olduğu için kalın bir iğneyle küçük doku parçaları alınması (kalın iğne biyopsisi) önerilir[1]. İşlem bölge uyuşturularak yapılır ve genellikle 15–20 dakika sürer[5]. Riskleri düşüktür; çok nadiren akciğeri saran zar delinebilir[5]. Sonuçlar çoğu zaman aynı gün söylenir; biyopsi sonucu için yaklaşık bir hafta beklemeniz gerekebilir[10].
Genç kadınlarda ultrasonda tipik bir fibroadenom görünümü varsa biyopsi gerekmeyebilir; bu yaş sınırı İngiliz radyoloji rehberinde 30, İngiliz Meme Cerrahisi Derneği'nin fibroadenom bildirisinde 25'tir[1, 4].
Uzmana yönlendirilmeniz kanser olduğunuz anlamına gelmez; yönlendirilenlerin çok azında kanser çıkar[3]. Testler sonunda kanser bulunmazsa ama hâlâ kaygılıysanız ya da yakınmanız değişirse yeniden hekime başvurun[3, 5].
Memede kitleye hangi bölüm bakar?
Memede kitleye ve meme ağrısına genel cerrahi bölümü bakar; görüntülemeyi ve iğne biyopsilerinin birçoğunu radyoloji bölümü yapar. İlk muayeneyi aile hekiminiz ya da iş yeri hekiminiz yapabilir[10]; gerekli görürse sizi genel cerrahiye yönlendirebilir.
Memede kitle nasıl geçer?
Tedavi kitlenin nedenine göre değişir; kitlelerin çoğu zararsızdır ve tedavi gerekmeden kendiliğinden geçebilir[10].
Fibroadenom nedir?
Fibroadenom, meme dokusunun kanser olmayan bir büyümesidir[4, 10]. Fibroadenomların yaklaşık yarısı kendiliğinden kaybolur, dörtte biri değişmez, dörtte biri büyür[4]. Ele gelen fibroadenomların çok azında (yüzde 0,58) kitlenin içinde ya da yanında olağandışı hücre değişiklikleri (atipi) ya da kanser bulunur[4]. Görüntüleme ve biyopsi sonuçları birbiriyle uyumlu olarak iyi huylu bir fibroadenomu gösteriyorsa, kitlenin zararsız olduğu söylenir ve düzenli kontrol gerekmeyebilir[4].
Fibroadenom büyüse bile içinde kanser ya da gözden kaçmış bir fillodes tümörü (mikroskopta fibroadenoma benzeyebilen bir tümör) çıkması çok olası değildir (yüzde 2,4); büyüyen bir fibroadenom otomatik olarak ameliyatla alınmaz, gerekirse yeniden biyopsi yapılır[4]. Fibroadenomun çıkarılması, biyopsi fillodes tümöründen ayırt etmeye yetmediğinde ya da iyi huylu sonuca karşın kitle hızla büyüdüğünde önerilir[4]. Süren ağrı ve rahatsızlık da çıkarmayı düşündürebilir, ama çıkarmak yakınmanın geçeceğini garanti etmez[4].
Meme kisti neden olur, ağrı yapar mı?
Kist, süt bezlerinden birinin sıvıyla dolmasıyla oluşur; yaşla birlikte hormon düzeylerindeki olağan değişikliklere bağlı olduğu düşünülür ve kadınlarda 35–50 yaş arasında daha sık görülür[15]. Bazı kistler ağrılıdır; adetten önce hassaslaşıp adetten sonra rahatlayabilir[15]. İçi yalnız sıvı dolu basit bir kistin boşaltılması gerekmez; yakınma yapıyorsa ultrason eşliğinde iğneyle boşaltılabilir[1]. İçinde katı bir bölüm olan ya da boşaltıldıktan sonra yerinde doku kalan kistlerden biyopsi alınır[1].
Gebelikte, emzirirken ve erkeklerde memede kitle
Gebelikte ya da emzirirken memede fark edilen her yeni kitle görüntülenmelidir; meme kanseri bu dönemde de ortaya çıkabilir[1, 8]. Görüntüleme emzirirken güvenle yapılabilir ve ertelenmemelidir[8]. Gerekirse emzirirken de kalın iğne biyopsisi güvenle yapılabilir; sütün biyopsi yerinden sızması (süt fistülü) ya da kanama gibi nadir riskler önceden konuşulur, ama bu yüzden emzirmeyi bırakmanız önerilmez[8, 9].
Gebeliğin son altı ayında kanlı meme başı akıntısı sık olarak zararsızdır; muayenede kaygı verici başka bir bulgu yoksa hekiminiz sizi rahatlatır ve doğumdan yaklaşık iki ay sonra yeniden muayene edebilir[7]. Emzirmenin ilk günlerinde süte kan karışması (paslı ya da pembe renkli süt) genellikle iki memede ve ağrısızdır; tedavi gerekmeden, emzirmeyi etkilemeden 7–10 gün içinde geçer[8, 9]. Kanlı akıntı tek memedeyse, ilk haftadan uzun sürüyorsa ya da daha geç başladıysa araştırılmalıdır[8, 9].
Kadınların yüzde 2–6'sında, en sık koltuk altında, fazladan meme dokusu bulunur; doğumdan sonra şişen bu doku birkaç hafta içinde inmezse, başka bir nedeni dışlamak için görüntüleme gerekir[9].
Erkeklerde memenin büyümesi (jinekomasti) muayenede tipik görünüyorsa görüntüleme gerekmez; açıklanamayan ya da şüpheli, tek taraflı büyümede mamografi ya da ultrason ya da ikisi birden yapılır[1]. Erkekler de göğüste ya da koltuk altında kitle veya şişlik, meme başından akıntı ya da göğüste veya meme başında olağandışı bir değişiklik fark ederse bir hekime görünmelidir[14].
Kaynaklar
17
- The Royal College of Radiologists. Guidance on screening and symptomatic breast imaging. 5. baskı, Ekim 2025. (Association of Breast Surgery tarafından onaylanmıştır.) Metin: associationofbreastsurgery.org.uk.
- Klein KA, Kocher M, Lourenco AP, Niell BL, Bennett DL, Chetlen A, ve ark. ACR Appropriateness Criteria® Palpable Breast Masses: 2022 Update. J Am Coll Radiol. 2023;20(5S):S146–S163. doi: 10.1016/j.jacr.2023.02.013. PubMed: 37236740.
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Suspected cancer: recognition and referral (NICE guideline NG12). Yayın: 23 Haziran 2015; son güncelleme: 15 Nisan 2026. Meme kanserine ilişkin öneriler 2015 tarihlidir. Metin: www.nice.org.uk.
- Association of Breast Surgery. Summary Statement: Management of Fibroadenomas. Ocak 2019, sürüm 1. Metin: associationofbreastsurgery.org.uk.
- Willett AM, Michell MJ, Lee MJR (editörler). Best practice diagnostic guidelines for patients presenting with breast symptoms. Kasım 2010. (Kılavuzun kendi gözden geçirme tarihi Kasım 2012; yenisi yayımlanmadı.) Metin: associationofbreastsurgery.org.uk.
- Holbrook AI, Moy L, Akin EA, Baron P, Didwania AD, Heller SL, ve ark. ACR Appropriateness Criteria® Breast Pain. J Am Coll Radiol. 2018;15(11S):S276–S282. doi: 10.1016/j.jacr.2018.09.014. PubMed: 30392596.
- Association of Breast Surgery. Summary Statement: Guidelines for the investigation and management of spontaneous nipple discharge in the absence of a breast lump. Ocak 2019, sürüm 1. Metin: associationofbreastsurgery.org.uk.
- Dogan BE, Salkowski LR, Weinstein SP, Bartell S, Chikarmane S, Dibble EH, ve ark. ACR Appropriateness Criteria® Breast Imaging During Lactation. J Am Coll Radiol. 2026;23(8):1768–1785. doi: 10.1016/j.jacr.2026.03.002. PubMed: 41885663.
- Mitchell KB, Johnson HM, Eglash A; Academy of Breastfeeding Medicine. ABM Clinical Protocol #30: Breast Masses, Breast Complaints, and Diagnostic Breast Imaging in the Lactating Woman. Breastfeed Med. 2019;14(4):208–214. doi: 10.1089/bfm.2019.29124.kjm. PubMed: 30892931.
- NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti). Breast lumps (memede kitle): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 28 Haziran 2023. Metin: www.nhs.uk.
- NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti). Symptoms of breast cancer in women (kadınlarda meme kanseri belirtileri): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 4 Mart 2024. Metin: www.nhs.uk.
- NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti). Nipple discharge (meme başından akıntı): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 29 Ocak 2024. Metin: www.nhs.uk.
- NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti). Breast pain (meme ağrısı): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 3 Mayıs 2023. Metin: www.nhs.uk.
- NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti). Symptoms of breast cancer in men (erkeklerde meme kanseri belirtileri): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 24 Mart 2024. Metin: www.nhs.uk.
- Breast Cancer Now (İngiltere meme kanseri derneği). Breast cysts (meme kistleri): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: Ocak 2024. Erişim: 29 Eylül 2026. Metin: breastcancernow.org.
- National Cancer Institute (NCI). What Is Breast Cancer?: resmî hasta bilgisinin meme anatomisi bölümü. Son güncelleme: 2 Aralık 2025. Tam sayfaya erişim: 4 Ekim 2026. Metin: www.cancer.gov.
- National Cancer Institute (NCI), SEER Training Modules. Anatomy: Anatomy of the Female Breast. Son güncelleme: 10 Ocak 2025. Tam sayfaya erişim: 4 Ekim 2026. Metin: training.seer.cancer.gov.
Tıbbi gözden geçirme: Op. Dr. Ömer Seyfullah Hasıripi,
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; muayenenin yerini tutmaz. Şikâyetiniz için bir hekime başvurun.