Ele gelen yeni bir kitle ne zaman ve nasıl incelenmeli?

Memede kitle (meme kitlesi)

Kısaca

Memede ele gelen kitlelerin çoğu zararsızdır; sık nedenler arasında meme dokusunun kanser olmayan bir büyümesi (fibroadenom) ve sıvı dolu bir kesecik (kist) vardır. Ancak meme kanserinin en sık belirtisi de ele gelen bir kitledir; bu yüzden yeni fark edilen her kitle, küçük ya da ağrısız olsa da muayene edilmelidir. Kitlenin ne olduğunu muayene, ultrason ya da mamografi ve gerektiğinde iğneyle alınan küçük bir doku örneği (biyopsi) gösterir.

Bu sayfada
Bir memenin yandan kesiti; yan yana iki bölme, meme başı solda, göğüs duvarı sağda. İki bölmede deri, meme başı, yelpaze gibi açılan süt bezi lobları, süt kanalları, sarı yağ dokusu, göğüs kası ve kaburgalar aynı. Sol bölmede (fibroadenom) memenin üst bölümünde, meme başıyla göğüs kası arasında, düzgün kenarlı, oval, katı, pembe-bej bir kitle var; çevresindeki kanallar ve süt bezleri kenara itilmiş. Sağ bölmede (kist) aynı yerde, ince duvarlı, içi açık mavi-gri berrak sıvıyla dolu yuvarlak bir kese var. İki kitle de deriye ve kasa değmiyor; kızarıklık yok.
Büyüt

Ayrıntıları görmek için çizimi sağa veya sola kaydırın. Klavyede ok tuşlarını kullanabilirsiniz.

Bir memenin yandan kesiti; yan yana iki bölme, meme başı solda, göğüs duvarı sağda. İki bölmede deri, meme başı, yelpaze gibi açılan süt bezi lobları, süt kanalları, sarı yağ dokusu, göğüs kası ve kaburgalar aynı. Sol bölmede (fibroadenom) memenin üst bölümünde, meme başıyla göğüs kası arasında, düzgün kenarlı, oval, katı, pembe-bej bir kitle var; çevresindeki kanallar ve süt bezleri kenara itilmiş. Sağ bölmede (kist) aynı yerde, ince duvarlı, içi açık mavi-gri berrak sıvıyla dolu yuvarlak bir kese var. İki kitle de deriye ve kasa değmiyor; kızarıklık yok.
  1. 1 Meme başı
  2. 2 Süt kanalları
  3. 3 Süt bezleri
  4. 4 Yağ dokusu
  5. 5 Göğüs kası
  6. 6 Kaburga
  7. 7 Kanser olmayan doku büyümesi (fibroadenom)
  8. 8 Sıvı dolu kesecik (kist)
Çizimin açıklaması

Meme; süt bezleri, kanallar, yağ ve bağ dokusundan oluşur; arkasında göğüs kası ve kaburgalar bulunur. Solda: fibroadenom, katı, kanser olmayan, genellikle düzgün kenarlı bir doku büyümesidir. Sağda: çizimdeki kist, içi sıvı dolu bir kesecik olarak gösterilmiştir.[4, 9, 15, 16, 17]

Temsilî çizim, ölçekli değildir. Kaynak: Cancer Research UK / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. İngilizce yazılar ve işaret çizgileri çıkarıldı; kaynaktaki meme çizgisi ve meme başının yeri korunup yalnız alt ucu meme altı kıvrımını tamamlayacak biçimde yeniden çizildi; deri, meme başı ve çevresindeki halka, süt bezleri, kanallar, göğüs kası ve kaburgalar yeniden çizildi, yağ dokusu boyandı; fibroadenom ve kist eklendi, çevrelerindeki bezler kenara kaydırıldı; numaralı etiketler eklendi. Bu uyarlama da CC BY-SA 4.0 lisanslıdır.

Memede kitle nedir, neden olur?

Memede ele gelen kitlelerin çoğu zararsızdır[10]. Kitleye çoğu zaman meme dokusunun kanser olmayan bir büyümesi (fibroadenom) ya da sıvı birikmesi (kist) gibi zararsız bir durum yol açar; bazen ise kitle meme kanseri gibi ciddi bir hastalığın belirtisidir[10]. Fibroadenom kadınların yüzde 10 kadarında görülebilir ve menopozdan önce daha sıktır[4].

Ancak ele gelen kitle, meme kanserinde en sık görülen belirtidir[2]; bu yüzden fark ettiğiniz her kitle muayene edilmelidir[10].

Memede kitle belirtileri nelerdir?

Kitle memede, göğüste ya da koltuk altında bir yumru veya şişlik olarak fark edilebilir[11]. Kitleyle birlikte ya da tek başına şu değişiklikler de muayene gerektirir[11]:

  • memelerden birinin ya da ikisinin boyutunda veya şeklinde değişiklik,
  • meme derisinde çukurlaşma (portakal kabuğu gibi görünebilir),
  • meme derisinin renginde değişiklik: açık tende kırmızı, esmer tende her zamankinden koyu görünebilir,
  • meme başının içe çekilmesi ya da meme başında egzamaya benzeyen bir döküntü,
  • gebelik ve emzirmedeki süt sızıntısı dışında meme başından akıntı; akıntı kanlı olabilir[11, 12].

Bu belirtiler hiç ağrı olmadan da görülebilir[11]. Meme başından akıntı ciddi bir şey olmayabilir, ama bazen kist ya da kanser gibi bir hastalığın belirtisidir; bu yüzden muayene edilmelidir[12].

Memede kitle kaç cm tehlikelidir?

Küçük olduğu için önemsenmeyecek bir kitle boyutu yoktur: yeni fark ettiğiniz her kitle, ne kadar küçük olursa olsun, muayene edilmelidir[10]. Kitlenin ne olduğunu kendiniz anlamaya çalışmayın[10]. Bildiğiniz bir kitle büyür ya da değişirse de bir hekime görünün[4, 11].

Memede ağrılı kitle tehlikeli mi?

Kitle ağrılı da olsa ağrısız da olsa muayene edilmelidir: İngiltere'nin kanser şüphesinde sevk kılavuzu, açıklanamayan bir meme kitlesini ağrılı olsun olmasın aynı biçimde değerlendirir[3]. Kitle sert ve yerinden oynamıyorsa aynı gün bir hekime görünün[13].

Meme ağrısı tek başına, yani kitle ya da başka bir değişiklik olmadan, genellikle meme kanseri belirtisi değildir[1, 11]. Memenin geniş bir bölümüne yayılan ya da adet döngüsüyle gelip giden ağrıda, başka şüpheli bir bulgu yoksa olağan tarama önerileri dışında görüntüleme gerekmez[1, 6]. Ağrı tek bir noktadaysa ve adetle ilişkisizse kılavuzlar ayrışır: İngiliz radyoloji rehberi yine rutin görüntüleme önermez, Amerikan kılavuzu görüntülemeyi uygun bulur[1, 6].

Nedeni açıklanamayan ve geçmeyen ağrı da bir uzman tarafından değerlendirilmelidir[5]. Memenizde ya da koltuk altınızda ağrı varsa ve ailenizde meme ya da yumurtalık kanseri geçirmiş kişiler varsa bir hekime görünün[11].

Memede kitle nasıl anlaşılır?

Sert, deriye ya da alttaki dokuya yapışık olduğu için yerinden oynamayan, deride çukurlaşmaya ya da meme başında içe çekilmeye yol açan kitleler daha şüphelidir; iyi huylu kitleler ise genellikle yerinden oynar, sınırları belirgindir ve yumuşak ya da lastik kıvamındadır[2]. Ancak elle muayene, deneyimli hekimlerde bile, iyi huylu bir kitleyi kanserden ya da sıvı dolu bir kisti katı bir kitleden güvenilir biçimde ayıramaz[2].

Bu yüzden tanı üç adımda konur: muayene, görüntüleme ve gerektiğinde iğne biyopsisi[1]. Bu adımlar çoğu zaman aynı ziyarette yapılır[10].

40 yaşından genç kadınlarda, gebelikte ve emzirirken ilk görüntüleme ultrasondur; 40 yaş ve üstünde mamografi (meme röntgeni) ve kitleye yönelik ultrason birlikte yapılır[1]. Amerikan kılavuzunda ise emzirirken bu yaş sınırı 30'dur[8]. Ultrasonda şüpheli bir görünüm varsa mamografi de çekilir[1]. Ele gelen bir kitlede mamografi ve ultrason birlikte kanser bulgusu göstermezse, çalışmalara göre kanser olmama olasılığı yüzde 97,4 ile 100 arasındadır; yine de muayenede şüphe varsa, görüntüleme normal olsa bile biyopsi yapılmalıdır[1, 2].

Katı kitlelerin çoğunda tanıyı kesinleştirmek için iğne biyopsisi gerekir[1]. İnce iğneyle hücre almak yerine, sonucu daha doğru olduğu için kalın bir iğneyle küçük doku parçaları alınması (kalın iğne biyopsisi) önerilir[1]. İşlem bölge uyuşturularak yapılır ve genellikle 15–20 dakika sürer[5]. Riskleri düşüktür; çok nadiren akciğeri saran zar delinebilir[5]. Sonuçlar çoğu zaman aynı gün söylenir; biyopsi sonucu için yaklaşık bir hafta beklemeniz gerekebilir[10].

Genç kadınlarda ultrasonda tipik bir fibroadenom görünümü varsa biyopsi gerekmeyebilir; bu yaş sınırı İngiliz radyoloji rehberinde 30, İngiliz Meme Cerrahisi Derneği'nin fibroadenom bildirisinde 25'tir[1, 4].

Uzmana yönlendirilmeniz kanser olduğunuz anlamına gelmez; yönlendirilenlerin çok azında kanser çıkar[3]. Testler sonunda kanser bulunmazsa ama hâlâ kaygılıysanız ya da yakınmanız değişirse yeniden hekime başvurun[3, 5].

Memede kitleye hangi bölüm bakar?

Memede kitleye ve meme ağrısına genel cerrahi bölümü bakar; görüntülemeyi ve iğne biyopsilerinin birçoğunu radyoloji bölümü yapar. İlk muayeneyi aile hekiminiz ya da iş yeri hekiminiz yapabilir[10]; gerekli görürse sizi genel cerrahiye yönlendirebilir.

Memede kitle nasıl geçer?

Tedavi kitlenin nedenine göre değişir; kitlelerin çoğu zararsızdır ve tedavi gerekmeden kendiliğinden geçebilir[10].

Fibroadenom nedir?

Fibroadenom, meme dokusunun kanser olmayan bir büyümesidir[4, 10]. Fibroadenomların yaklaşık yarısı kendiliğinden kaybolur, dörtte biri değişmez, dörtte biri büyür[4]. Ele gelen fibroadenomların çok azında (yüzde 0,58) kitlenin içinde ya da yanında olağandışı hücre değişiklikleri (atipi) ya da kanser bulunur[4]. Görüntüleme ve biyopsi sonuçları birbiriyle uyumlu olarak iyi huylu bir fibroadenomu gösteriyorsa, kitlenin zararsız olduğu söylenir ve düzenli kontrol gerekmeyebilir[4].

Fibroadenom büyüse bile içinde kanser ya da gözden kaçmış bir fillodes tümörü (mikroskopta fibroadenoma benzeyebilen bir tümör) çıkması çok olası değildir (yüzde 2,4); büyüyen bir fibroadenom otomatik olarak ameliyatla alınmaz, gerekirse yeniden biyopsi yapılır[4]. Fibroadenomun çıkarılması, biyopsi fillodes tümöründen ayırt etmeye yetmediğinde ya da iyi huylu sonuca karşın kitle hızla büyüdüğünde önerilir[4]. Süren ağrı ve rahatsızlık da çıkarmayı düşündürebilir, ama çıkarmak yakınmanın geçeceğini garanti etmez[4].

Meme kisti neden olur, ağrı yapar mı?

Kist, süt bezlerinden birinin sıvıyla dolmasıyla oluşur; yaşla birlikte hormon düzeylerindeki olağan değişikliklere bağlı olduğu düşünülür ve kadınlarda 35–50 yaş arasında daha sık görülür[15]. Bazı kistler ağrılıdır; adetten önce hassaslaşıp adetten sonra rahatlayabilir[15]. İçi yalnız sıvı dolu basit bir kistin boşaltılması gerekmez; yakınma yapıyorsa ultrason eşliğinde iğneyle boşaltılabilir[1]. İçinde katı bir bölüm olan ya da boşaltıldıktan sonra yerinde doku kalan kistlerden biyopsi alınır[1].

Gebelikte, emzirirken ve erkeklerde memede kitle

Gebelikte ya da emzirirken memede fark edilen her yeni kitle görüntülenmelidir; meme kanseri bu dönemde de ortaya çıkabilir[1, 8]. Görüntüleme emzirirken güvenle yapılabilir ve ertelenmemelidir[8]. Gerekirse emzirirken de kalın iğne biyopsisi güvenle yapılabilir; sütün biyopsi yerinden sızması (süt fistülü) ya da kanama gibi nadir riskler önceden konuşulur, ama bu yüzden emzirmeyi bırakmanız önerilmez[8, 9].

Gebeliğin son altı ayında kanlı meme başı akıntısı sık olarak zararsızdır; muayenede kaygı verici başka bir bulgu yoksa hekiminiz sizi rahatlatır ve doğumdan yaklaşık iki ay sonra yeniden muayene edebilir[7]. Emzirmenin ilk günlerinde süte kan karışması (paslı ya da pembe renkli süt) genellikle iki memede ve ağrısızdır; tedavi gerekmeden, emzirmeyi etkilemeden 7–10 gün içinde geçer[8, 9]. Kanlı akıntı tek memedeyse, ilk haftadan uzun sürüyorsa ya da daha geç başladıysa araştırılmalıdır[8, 9].

Kadınların yüzde 2–6'sında, en sık koltuk altında, fazladan meme dokusu bulunur; doğumdan sonra şişen bu doku birkaç hafta içinde inmezse, başka bir nedeni dışlamak için görüntüleme gerekir[9].

Erkeklerde memenin büyümesi (jinekomasti) muayenede tipik görünüyorsa görüntüleme gerekmez; açıklanamayan ya da şüpheli, tek taraflı büyümede mamografi ya da ultrason ya da ikisi birden yapılır[1]. Erkekler de göğüste ya da koltuk altında kitle veya şişlik, meme başından akıntı ya da göğüste veya meme başında olağandışı bir değişiklik fark ederse bir hekime görünmelidir[14].

Kaynaklar

17
  1. The Royal College of Radiologists. Guidance on screening and symptomatic breast imaging. 5. baskı, Ekim 2025. (Association of Breast Surgery tarafından onaylanmıştır.) Metin: associationofbreastsurgery.org.uk.
  2. Klein KA, Kocher M, Lourenco AP, Niell BL, Bennett DL, Chetlen A, ve ark. ACR Appropriateness Criteria® Palpable Breast Masses: 2022 Update. J Am Coll Radiol. 2023;20(5S):S146–S163. doi: 10.1016/j.jacr.2023.02.013. PubMed: 37236740.
  3. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Suspected cancer: recognition and referral (NICE guideline NG12). Yayın: 23 Haziran 2015; son güncelleme: 15 Nisan 2026. Meme kanserine ilişkin öneriler 2015 tarihlidir. Metin: www.nice.org.uk.
  4. Association of Breast Surgery. Summary Statement: Management of Fibroadenomas. Ocak 2019, sürüm 1. Metin: associationofbreastsurgery.org.uk.
  5. Willett AM, Michell MJ, Lee MJR (editörler). Best practice diagnostic guidelines for patients presenting with breast symptoms. Kasım 2010. (Kılavuzun kendi gözden geçirme tarihi Kasım 2012; yenisi yayımlanmadı.) Metin: associationofbreastsurgery.org.uk.
  6. Holbrook AI, Moy L, Akin EA, Baron P, Didwania AD, Heller SL, ve ark. ACR Appropriateness Criteria® Breast Pain. J Am Coll Radiol. 2018;15(11S):S276–S282. doi: 10.1016/j.jacr.2018.09.014. PubMed: 30392596.
  7. Association of Breast Surgery. Summary Statement: Guidelines for the investigation and management of spontaneous nipple discharge in the absence of a breast lump. Ocak 2019, sürüm 1. Metin: associationofbreastsurgery.org.uk.
  8. Dogan BE, Salkowski LR, Weinstein SP, Bartell S, Chikarmane S, Dibble EH, ve ark. ACR Appropriateness Criteria® Breast Imaging During Lactation. J Am Coll Radiol. 2026;23(8):1768–1785. doi: 10.1016/j.jacr.2026.03.002. PubMed: 41885663.
  9. Mitchell KB, Johnson HM, Eglash A; Academy of Breastfeeding Medicine. ABM Clinical Protocol #30: Breast Masses, Breast Complaints, and Diagnostic Breast Imaging in the Lactating Woman. Breastfeed Med. 2019;14(4):208–214. doi: 10.1089/bfm.2019.29124.kjm. PubMed: 30892931.
  10. NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti). Breast lumps (memede kitle): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 28 Haziran 2023. Metin: www.nhs.uk.
  11. NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti). Symptoms of breast cancer in women (kadınlarda meme kanseri belirtileri): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 4 Mart 2024. Metin: www.nhs.uk.
  12. NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti). Nipple discharge (meme başından akıntı): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 29 Ocak 2024. Metin: www.nhs.uk.
  13. NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti). Breast pain (meme ağrısı): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 3 Mayıs 2023. Metin: www.nhs.uk.
  14. NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti). Symptoms of breast cancer in men (erkeklerde meme kanseri belirtileri): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 24 Mart 2024. Metin: www.nhs.uk.
  15. Breast Cancer Now (İngiltere meme kanseri derneği). Breast cysts (meme kistleri): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: Ocak 2024. Erişim: 29 Eylül 2026. Metin: breastcancernow.org.
  16. National Cancer Institute (NCI). What Is Breast Cancer?: resmî hasta bilgisinin meme anatomisi bölümü. Son güncelleme: 2 Aralık 2025. Tam sayfaya erişim: 4 Ekim 2026. Metin: www.cancer.gov.
  17. National Cancer Institute (NCI), SEER Training Modules. Anatomy: Anatomy of the Female Breast. Son güncelleme: 10 Ocak 2025. Tam sayfaya erişim: 4 Ekim 2026. Metin: training.seer.cancer.gov.

Tıbbi gözden geçirme: Op. Dr. Ömer Seyfullah Hasıripi,

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; muayenenin yerini tutmaz. Şikâyetiniz için bir hekime başvurun.