Göbek üstündeki ya da ameliyat izindeki şişlik nedir, ne zaman ameliyat gerekir?

Karın duvarı fıtıkları (göbek üstü ve kesi yeri fıtığı)

Kısaca

Yetişkinlerde karın duvarı fıtığı, karın içindeki dokunun karın duvarındaki bir açıklıktan dışarı doğru kabarmasıdır. Göbek üstünde, eski ameliyat izinde ya da karnın başka bir yerinde şişlik olarak fark edilebilir. Yetişkinde fıtığı onarmanın yolu ameliyattır; ancak yakınma yapmayan bazı fıtıklar cerrahla konuşularak izlenebilir.

Bu sayfada
Şematik çizim, iki görünüş. Solda yetişkin bir erkek gövdesinin önden görünüşü: kişinin sağı resmin solunda; silik göğüs kafesi yayları, göğüs kemiğinin alt ucu, göbek ve karnın orta çizgisini gösteren kesikli bir çizgi var. Orta çizgide göbekle göğüs kemiği arasında küçük yuvarlak bir şişlik (göbek üstü fıtık), göbekte yuvarlak bir şişlik (göbek fıtığı) ve göbeğin altında, orta çizgideki soluk, iyileşmiş dikey bir ameliyat izinin üzerinde uzunca bir şişlik (kesi yeri fıtığı) görülüyor. Kişinin sağ alt karnının yan tarafında, karın kasının dış kenarında küçük, basık bir şişlik (Spigel fıtığı); sol alt karında, bağırsak içeriğinin ya da idrarın dışarı alınması için karında açılmış pembe bir çıkışın (stoma) çevresinde geniş, yuvarlak bir şişlik (stoma çevresi fıtığı) var. Sağda aynı gövdenin daha küçük çizilmiş arkadan görünüşü: omurga çizgisi, alt kaburgalar ve kalça kemiklerinin üst kenarları silik çizgilerle belirtilmiş; kişinin sol bel yanında, en alt kaburga ile kalça kemiği arasında yuvarlak bir şişlik (lomber fıtık) görülüyor. Şişliklerin çevresinde hafif şeftali rengi bir parıltı var.
Büyüt

Ayrıntıları görmek için çizimi sağa veya sola kaydırın. Klavyede ok tuşlarını kullanabilirsiniz.

Şematik çizim, iki görünüş. Solda yetişkin bir erkek gövdesinin önden görünüşü: kişinin sağı resmin solunda; silik göğüs kafesi yayları, göğüs kemiğinin alt ucu, göbek ve karnın orta çizgisini gösteren kesikli bir çizgi var. Orta çizgide göbekle göğüs kemiği arasında küçük yuvarlak bir şişlik (göbek üstü fıtık), göbekte yuvarlak bir şişlik (göbek fıtığı) ve göbeğin altında, orta çizgideki soluk, iyileşmiş dikey bir ameliyat izinin üzerinde uzunca bir şişlik (kesi yeri fıtığı) görülüyor. Kişinin sağ alt karnının yan tarafında, karın kasının dış kenarında küçük, basık bir şişlik (Spigel fıtığı); sol alt karında, bağırsak içeriğinin ya da idrarın dışarı alınması için karında açılmış pembe bir çıkışın (stoma) çevresinde geniş, yuvarlak bir şişlik (stoma çevresi fıtığı) var. Sağda aynı gövdenin daha küçük çizilmiş arkadan görünüşü: omurga çizgisi, alt kaburgalar ve kalça kemiklerinin üst kenarları silik çizgilerle belirtilmiş; kişinin sol bel yanında, en alt kaburga ile kalça kemiği arasında yuvarlak bir şişlik (lomber fıtık) görülüyor. Şişliklerin çevresinde hafif şeftali rengi bir parıltı var.
  1. 1 Göbek üstü (epigastrik) fıtık
  2. 2 Göbek fıtığı
  3. 3 Kesi yeri fıtığı
  4. 4 Spigel fıtığı
  5. 5 Stoma çevresi fıtığı
  6. 6 Karın duvarının bel tarafındaki fıtık (lomber fıtık)
  7. 7 Önden görünüş
  8. 8 Arkadan görünüş
Çizimin açıklaması

Solda önden, sağda arkadan görünüş. 1–6 arası numaralar, fıtık türlerinin karın duvarında çıkabildiği örnek yerleri gösterir.[4, 5, 7, 8, 9, 10]

Temsilî çizim, ölçekli değildir. Bu site için hazırlanmıştır.

Karın fıtığı nedir, hangi türleri vardır?

Karın içindeki yağ dokusu veya organlar, karın duvarındaki bir açıklıktan dışarı itildiğinde fıtık oluşur[5, 9]. Yerine göre adları değişir[5, 9, 10]:

  • Göbek fıtığı, göbekte oluşur; ayrıntıları kendi sayfasında anlatılır[5, 11].
  • Göbek üstü fıtık (epigastrik fıtık), göbek ile göğüs kemiği arasındaki orta çizgide bulunur[4, 9].
  • Kesi yeri fıtığı (ameliyat yeri fıtığı), eski karın ameliyatı izinin altında gelişir[5, 9].
  • Spigel fıtığı karnın yan tarafında; lomber fıtık ise karın duvarının bel tarafındaki arka yan bölümünde gelişir[5, 7, 8].
  • Stoma çevresi fıtığı, bağırsak veya idrar yolu için karın duvarında açılmış çıkışın çevresindedir[10].

Karın kaslarının orta hatta birbirinden uzaklaşması (rektus diastazı), gerçek bir fıtık değildir[6].

Kesi yeri fıtığı neden olur, ne zaman ortaya çıkar?

Kesi yeri fıtığı, karın ameliyatlarından sonra sık görülen bir sorundur[2]. Avrupa Fıtık Derneği, yüksek vücut kitle indeksi (boya göre fazla kilo), sigara, diyabet ve ameliyat yarası enfeksiyonunu risk etkenleri arasında sayar[1]. Orta hattan yapılan kesi, orta hat dışındaki kesiye göre daha yüksek risk taşır; kesinin kapatılma yöntemi de riski etkiler[1]. Amerikan Cerrahlar Koleji'nin hasta bilgisinde, karın ameliyatlarından sonra kesi yeri fıtığı oranı %5–17 olarak verilir; çoğu ilk beş yılda ortaya çıkar[9]. Bu aralık, her ameliyat veya her kişi için aynı olasılık anlamına gelmez[1, 9].

Karın fıtığı belirtileri nelerdir, nasıl anlaşılır?

En belirgin bulgu şişliktir; öksürme veya ıkınmayla belirginleşebilir ve ağrı ya da basınç hissi eşlik edebilir[9]. Spigel fıtığı ise bazen elle fark edilen bir şişlik olmadan da yakınma yapabilir[7]. Göbek üstü fıtıkta şişlik ayakta daha görünür olup yatınca küçülebilir[5]. Kesi yeri fıtığından şüpheleniliyor ve muayene tanıyı netleştirmiyorsa görüntüleme önerilir; bilgisayarlı tomografi en duyarlı incelemedir[1]. Ameliyat düşünülüyorsa kesi yeri fıtığının planlamasında tomografi veya manyetik rezonans kullanılabilir[1]. Göbek üstü fıtık çoğunlukla muayeneyle tanınır; kuşku varsa ultrason veya tomografi gerekebilir[4, 5].

Kesi yeri fıtığının hâlleri

Dört hâlin kesitleri orta hattaki eski bir ameliyat izinden yandan bakar: deri solda, baş yukarıda, karın içi sağda. Yağ dokusu bir evre değildir: fıtığın içinde bağırsak yerine yağ da bulunabilir.

Yan yana iki bölmeli şematik çizim; her bölmede karın ön duvarının orta hattan yandan kesiti: baş yukarıda, deri solda, karın içi sağda. Dıştan içe deri, deri altı yağ dokusu, kas kılıflarının ortada birleştiği beyaz sert tabaka, ince bir yağ tabakası ve pembe bir çizgi olarak karın zarı görülüyor; sert tabakada iki bölmede de aynı yerde ve aynı büyüklükte küçük bir açıklık var. Solda (ayaktayken) karın içinde sağ kenardan açıklığa doğru uzanan yağ dokusu, karın zarından oluşan ince bir keseyle birlikte açıklıktan deri altına itilmiş ve deriyi yuvarlak bir şişlik olarak kabartmış; karın içinde, açıklığın hemen sağında, sola, açıklığa doğru bakan lacivert bir ok var. Sağda (uzanınca) aynı yağ dokusu geri kayarak karın içine dönmüş, ucu açıklıktan biraz uzakta; karın zarından oluşan kese açıklıkta boş bir cep olarak kalıyor, deri düz; açıklık yerinde duruyor ve hemen sağında, karın içine doğru bakan lacivert bir ok var.
Büyüt

Ayrıntıları görmek için çizimi sağa veya sola kaydırın. Klavyede ok tuşlarını kullanabilirsiniz.

Yan yana iki bölmeli şematik çizim; her bölmede karın ön duvarının orta hattan yandan kesiti: baş yukarıda, deri solda, karın içi sağda. Dıştan içe deri, deri altı yağ dokusu, kas kılıflarının ortada birleştiği beyaz sert tabaka, ince bir yağ tabakası ve pembe bir çizgi olarak karın zarı görülüyor; sert tabakada iki bölmede de aynı yerde ve aynı büyüklükte küçük bir açıklık var. Solda (ayaktayken) karın içinde sağ kenardan açıklığa doğru uzanan yağ dokusu, karın zarından oluşan ince bir keseyle birlikte açıklıktan deri altına itilmiş ve deriyi yuvarlak bir şişlik olarak kabartmış; karın içinde, açıklığın hemen sağında, sola, açıklığa doğru bakan lacivert bir ok var. Sağda (uzanınca) aynı yağ dokusu geri kayarak karın içine dönmüş, ucu açıklıktan biraz uzakta; karın zarından oluşan kese açıklıkta boş bir cep olarak kalıyor, deri düz; açıklık yerinde duruyor ve hemen sağında, karın içine doğru bakan lacivert bir ok var.
  1. 1 Ayaktayken
  2. 2 Uzanınca
  3. 3 Karın duvarındaki açıklık
  4. 4 Dışarı itilen yağ dokusu
  5. 5 Kas kılıflarının ortada birleştiği sert tabaka
  6. 6 Karın zarı (periton)
  7. 7 Geri kayan yağ dokusu
Çizimin açıklaması

Karın duvarının yandan kesiti: deri solda, karın içi sağdadır. Ayaktayken karın içindeki doku açıklıktan dışarı itilir ve şişlik belirginleşir; uzanınca geri kayabilir, şişlik küçülür ya da kaybolur. Şişlik kaybolsa da açıklık onarılmış olmaz; fıtığı düzeltmenin yolu ameliyattır.[5, 9]

Temsilî çizim, ölçekli değildir. Bu site için hazırlanmıştır.

Şematik çizim: göbeğin üstünde, orta hattaki eski bir ameliyat izi boyunca karın ön duvarının yandan kesiti; baş yukarıda, deri solda, karın içi sağda. Dıştan içe deri, deri altı yağ dokusu, kas kılıflarının ortada birleştiği beyaz sert tabaka, ince bir yağ tabakası ve pembe bir çizgi olarak karın zarı görülüyor. Kabarıklığın üstünde ve altında derinin uzun bir bölümü daha soluk: eski ameliyat izi. Sert tabakadaki açıklıktan, karın zarından oluşan bir kese deri altına uzanmış ve deriyi yuvarlak biçimde kabartmış. Kesenin içinde ince, pembe bir bağırsak kıvrımı gevşekçe duruyor; iki kolu açıklıktan karın içine geçiyor ve orada ayrılıp normal pembe bağırsak olarak devam ediyor. Lacivert kıvrık bir ok keseden açıklığın içinden karın içine doğru gidiyor.
Büyüt

Ayrıntıları görmek için çizimi sağa veya sola kaydırın. Klavyede ok tuşlarını kullanabilirsiniz.

Şematik çizim: göbeğin üstünde, orta hattaki eski bir ameliyat izi boyunca karın ön duvarının yandan kesiti; baş yukarıda, deri solda, karın içi sağda. Dıştan içe deri, deri altı yağ dokusu, kas kılıflarının ortada birleştiği beyaz sert tabaka, ince bir yağ tabakası ve pembe bir çizgi olarak karın zarı görülüyor. Kabarıklığın üstünde ve altında derinin uzun bir bölümü daha soluk: eski ameliyat izi. Sert tabakadaki açıklıktan, karın zarından oluşan bir kese deri altına uzanmış ve deriyi yuvarlak biçimde kabartmış. Kesenin içinde ince, pembe bir bağırsak kıvrımı gevşekçe duruyor; iki kolu açıklıktan karın içine geçiyor ve orada ayrılıp normal pembe bağırsak olarak devam ediyor. Lacivert kıvrık bir ok keseden açıklığın içinden karın içine doğru gidiyor.
  1. 1 Fıtık kesesi (saccus herniae)
  2. 2 Dışarı itilen ince bağırsak (intestinum tenue)
  3. 3 Karın duvarındaki açıklık
  4. 4 İçeri geri gidebilir
  5. 5 Kas kılıflarının ortada birleştiği sert tabaka (linea alba)
  6. 6 Eski ameliyat izi
Çizimin açıklaması

Fıtığın içinde bağırsak da bulunabilir. Uzandığınızda ya da elle hafifçe bastırınca küçülüyorsa fıtık geri gidebiliyor demektir.[9]

Temsilî çizim, ölçekli değildir. Bu site için hazırlanmıştır.

Şematik çizim: göbeğin üstünde, orta hattaki eski bir ameliyat izi boyunca karın ön duvarının yandan kesiti; baş yukarıda, deri solda, karın içi sağda. Dıştan içe deri, deri altı yağ dokusu, kas kılıflarının ortada birleştiği beyaz sert tabaka, ince bir yağ tabakası ve pembe bir çizgi olarak karın zarı görülüyor. Kabarıklığın üstünde ve altında derinin uzun bir bölümü daha soluk: eski ameliyat izi. Sert tabakadaki açıklıktan, karın zarından oluşan bir kese deri altına uzanmış ve deriyi yuvarlak biçimde kabartmış. Kesenin içini, ince pembe bir kenar bırakarak, küçük yuvarlak parçalı sarı bir yağ dokusu dolduruyor; bu yağ açıklıktan bir sap gibi geçiyor ve karın içinde bant biçiminde devam ediyor. Kesede bağırsak yok.
Büyüt

Ayrıntıları görmek için çizimi sağa veya sola kaydırın. Klavyede ok tuşlarını kullanabilirsiniz.

Şematik çizim: göbeğin üstünde, orta hattaki eski bir ameliyat izi boyunca karın ön duvarının yandan kesiti; baş yukarıda, deri solda, karın içi sağda. Dıştan içe deri, deri altı yağ dokusu, kas kılıflarının ortada birleştiği beyaz sert tabaka, ince bir yağ tabakası ve pembe bir çizgi olarak karın zarı görülüyor. Kabarıklığın üstünde ve altında derinin uzun bir bölümü daha soluk: eski ameliyat izi. Sert tabakadaki açıklıktan, karın zarından oluşan bir kese deri altına uzanmış ve deriyi yuvarlak biçimde kabartmış. Kesenin içini, ince pembe bir kenar bırakarak, küçük yuvarlak parçalı sarı bir yağ dokusu dolduruyor; bu yağ açıklıktan bir sap gibi geçiyor ve karın içinde bant biçiminde devam ediyor. Kesede bağırsak yok.
  1. 1 Fıtık kesesi (saccus herniae)
  2. 2 Karın içindeki yağ örtüsü (omentum majus)
  3. 3 Karın duvarındaki açıklık
  4. 4 Deri altı yağ dokusu
  5. 5 Kas kılıflarının ortada birleştiği sert tabaka (linea alba)
  6. 6 Eski ameliyat izi
Çizimin açıklaması

Fıtığın içinde bağırsak yerine yağ dokusu da bulunabilir. Çizimde bu yağ, karın içindeki yağ örtüsünün (omentum) kesenin içine itilen bir bölümüdür.[15, 16]

Temsilî çizim, ölçekli değildir. Bu site için hazırlanmıştır.

Şematik çizim: göbeğin üstünde, orta hattaki eski bir ameliyat izi boyunca karın ön duvarının yandan kesiti; baş yukarıda, deri solda, karın içi sağda. Dıştan içe deri, deri altı yağ dokusu, kas kılıflarının ortada birleştiği beyaz sert tabaka, ince bir yağ tabakası ve pembe bir çizgi olarak karın zarı görülüyor. Kabarıklığın üstünde ve altında derinin uzun bir bölümü daha soluk: eski ameliyat izi. Sert tabakadaki açıklıktan, karın zarından oluşan bir kese deri altına uzanmış ve deriyi yuvarlak biçimde kabartmış. Kese ve deri kabarıklığı daha büyük ve gergin. Kesenin içini şişmiş, iki kalın kollu, U biçimli pembe bir bağırsak kıvrımı dolduruyor; iki kol açıklıkta dar bir bele sıkışıyor; karın içinde ayrılıp normal kalınlıkta pembe bağırsak olarak devam ediyor. Lacivert bir ok açıklığın hemen önünde kısa dik bir çizgiyle duruyor.
Büyüt

Ayrıntıları görmek için çizimi sağa veya sola kaydırın. Klavyede ok tuşlarını kullanabilirsiniz.

Şematik çizim: göbeğin üstünde, orta hattaki eski bir ameliyat izi boyunca karın ön duvarının yandan kesiti; baş yukarıda, deri solda, karın içi sağda. Dıştan içe deri, deri altı yağ dokusu, kas kılıflarının ortada birleştiği beyaz sert tabaka, ince bir yağ tabakası ve pembe bir çizgi olarak karın zarı görülüyor. Kabarıklığın üstünde ve altında derinin uzun bir bölümü daha soluk: eski ameliyat izi. Sert tabakadaki açıklıktan, karın zarından oluşan bir kese deri altına uzanmış ve deriyi yuvarlak biçimde kabartmış. Kese ve deri kabarıklığı daha büyük ve gergin. Kesenin içini şişmiş, iki kalın kollu, U biçimli pembe bir bağırsak kıvrımı dolduruyor; iki kol açıklıkta dar bir bele sıkışıyor; karın içinde ayrılıp normal kalınlıkta pembe bağırsak olarak devam ediyor. Lacivert bir ok açıklığın hemen önünde kısa dik bir çizgiyle duruyor.
  1. 1 Fıtık kesesi (saccus herniae)
  2. 2 Fıtık içinde sıkışmış ince bağırsak (intestinum tenue)
  3. 3 Karın duvarındaki açıklık
  4. 4 Geri gidemez
  5. 5 Kas kılıflarının ortada birleştiği sert tabaka (linea alba)
  6. 6 Eski ameliyat izi

İçindekiler kesede sıkışıp karın içine geri gidemezse fıtık sıkışmıştır (inkarserasyon). Açıklığın dar olması ya da içindekilerin keseye yapışması buna yol açabilir; bağırsak tıkanması da eklenebilir. Ani, keskin karın ağrısı ve kusma bunu gösterebilir; bu belirtiler olursa “Ne zaman acil?” bölümündeki talimatı izleyin.[9, 16]

Temsilî çizim, ölçekli değildir. Bu site için hazırlanmıştır.

Şematik çizim: göbeğin üstünde, orta hattaki eski bir ameliyat izi boyunca karın ön duvarının yandan kesiti; baş yukarıda, deri solda, karın içi sağda. Dıştan içe deri, deri altı yağ dokusu, kas kılıflarının ortada birleştiği beyaz sert tabaka, ince bir yağ tabakası ve pembe bir çizgi olarak karın zarı görülüyor. Kabarıklığın üstünde ve altında derinin uzun bir bölümü daha soluk: eski ameliyat izi. Sert tabakadaki açıklıktan, karın zarından oluşan bir kese deri altına uzanmış ve deriyi yuvarlak biçimde kabartmış. Görünüm sıkışmış fıtıkla aynı: büyük, gergin kese ve iki kolu açıklıkta dar bir bele sıkışan şişmiş bağırsak kıvrımı; ancak kesenin içindeki kıvrım koyu mor-kırmızı, açıklığın karın içi tarafındaki kolları normal pembe bağırsak. Lacivert bir ok açıklığın hemen önünde kısa dik bir çizgiyle duruyor.
Büyüt

Ayrıntıları görmek için çizimi sağa veya sola kaydırın. Klavyede ok tuşlarını kullanabilirsiniz.

Şematik çizim: göbeğin üstünde, orta hattaki eski bir ameliyat izi boyunca karın ön duvarının yandan kesiti; baş yukarıda, deri solda, karın içi sağda. Dıştan içe deri, deri altı yağ dokusu, kas kılıflarının ortada birleştiği beyaz sert tabaka, ince bir yağ tabakası ve pembe bir çizgi olarak karın zarı görülüyor. Kabarıklığın üstünde ve altında derinin uzun bir bölümü daha soluk: eski ameliyat izi. Sert tabakadaki açıklıktan, karın zarından oluşan bir kese deri altına uzanmış ve deriyi yuvarlak biçimde kabartmış. Görünüm sıkışmış fıtıkla aynı: büyük, gergin kese ve iki kolu açıklıkta dar bir bele sıkışan şişmiş bağırsak kıvrımı; ancak kesenin içindeki kıvrım koyu mor-kırmızı, açıklığın karın içi tarafındaki kolları normal pembe bağırsak. Lacivert bir ok açıklığın hemen önünde kısa dik bir çizgiyle duruyor.
  1. 1 Fıtık kesesi (saccus herniae)
  2. 2 Kanlanması bozulmuş ince bağırsak (intestinum tenue)
  3. 3 Karın duvarındaki açıklık
  4. 4 Geri gidemez
  5. 5 Kas kılıflarının ortada birleştiği sert tabaka (linea alba)
  6. 6 Eski ameliyat izi

Fıtığın içindekilerin kanlanması bozulursa buna boğulma (strangülasyon) denir. Fıtığınız varken keskin karın ağrısı ile kusma birlikte olursa bağırsak fıtıkta sıkışıp kanlanması bozulmuş olabilir; bu cerrahi bir acildir ve hemen tedavi gerekir. Çizimde kanlanması bozulan bağırsak koyu renkle gösterilmiştir.[9, 16]

Temsilî çizim, ölçekli değildir. Bu site için hazırlanmıştır.

Karın fıtığı korse ile geçer mi, ameliyat gerekir mi?

Yetişkinde korse rahatlık sağlayabilir, fakat açıklığı onarmaz; fıtığı düzeltmenin yolu ameliyattır[9]. Avrupa Fıtık Derneği'ne göre elle içeri itilebilen orta hat kesi yeri fıtığında fıtığın boğulması (sıkışan dokunun kanlanmasının bozulması) ya da bağırsak tıkanması riski ilk yılda %1, beş yılda %2,5'tir[1]. Bu oranlar yalnız bu fıtık türü için bildirilmiştir[1]. Spigel fıtığında sıkışma riski nedeniyle, yakınma olmasa bile planlı onarım önerilir[7]. Kendiliğinden gelişen lomber fıtıkta da planlı onarımın olabildiğince erken yapılması önerilir[8]. Orta hat kesi yeri fıtığında, sağlık durumunuz ameliyata uygunsa ve yakınmalarınız yaşam kalitenizi bozuyorsa, ameliyat ve izlemin yararları ile risklerini cerrahınızla görüşerek onarımı değerlendirin[1]. Ameliyatın fıtığın yinelemesi, enfeksiyon, iç organ yaralanması ve süren ağrı gibi riskleri vardır[9]. Yakınmasız göbek üstü fıtıkta izlem düşünülebilir; yakınma yapan fıtık için Romence EHS/AHS uyarlaması onarımı önerir[3, 4]. İzlem sırasında fıtık büyür veya ağrılı hâle gelirse hekim görüşü almanız yerinde olur[5].

Karın fıtığı ameliyatına nasıl hazırlanılır?

Planlı kesi yeri fıtığı ameliyatından önce kilo fazlalığı varsa hedefli kilo verme, diyabetin iyi kontrolü ve sigarayı bırakma önerilir[1]. Yakınma yapan bir kesi yeri fıtığınız varsa, planlı bir programa rağmen kilo veremediyseniz ve ameliyat teknik olarak mümkünse, ameliyatı daha fazla ertelemenin yararını ve zararını cerrahınızla konuşun[1]. Kan sulandırıcılar dahil kullandığınız bütün ilaçları ve anesteziyle ilgili geçmiş sorunlarınızı ameliyat ekibine bildirin; bir ilacın ameliyattan önce bırakılıp bırakılmayacağına ekibinizle birlikte karar verin[5, 9]. Yaşınız da sağlık durumunuz, fıtığın özellikleri ve anestezi riskiyle birlikte yöntem seçiminde dikkate alınır[9].

Karın fıtığı ameliyatı nasıl yapılır?

Açık ameliyatta fıtık yakınından kesi yapılır, dışarı çıkan doku içeri alınır ve açıklık dikişle ya da cerrahi yama kullanılarak onarılır[9]. Kapalı (laparoskopik) ve robot yardımlı yöntemlerde aletler küçük kesilerden yerleştirilir[9]. EHS, kılavuzunun kapsadığı erişkin orta hat kesi yeri fıtıklarında (ilk kez gelişmiş, açıklığı 10 cm'yi aşmayan ve ileri tekniklere gerek kalmadan kapatılabilen fıtıklar) yama ile onarımı önerir; açık, kapalı veya robot yardımlı yol hastaya, fıtığa ve cerrahın deneyimine göre seçilir[1]. Göbek üstü fıtıkta yama yinelemeyi azaltır; 1 cm'den küçük açıklıkta dikişle onarım, hasta tercihiyle birlikte düşünülebilir[3, 4]. Anestezi türü ameliyat ekibiyle birlikte belirlenir; açık göbek üstü onarımda lokal anestezi (yalnız ameliyat bölgesinin uyuşturulması) de değerlendirilebilir[4, 9]. Küçük onarımdan sonra 24 saat içinde eve gidilebilir; karmaşık onarımlarda yatış uzayabilir[9].

Üst üste iki bölmeli şematik çizim; her bölmede orta hat kesi yeri fıtığının açık onarımından sonra karın ön duvarının göbek üstünden enine kesiti: vücudun önü yukarıda, karın içi aşağıda, kişinin sağı resmin solunda. Yukarıdan aşağıya deri, kalın bir deri altı yağ dokusu, orta hattın iki yanında yassı birer uzun karın kası (rektus) ve onları saran beyaz kılıf, iki kasın kılıflarının ortada birleştiği beyaz sert tabaka, ince bir yağ tabakası, pembe bir çizgi olarak karın zarı ve en altta karın içi görülüyor; uzun kasların dış yanlarında üst üste üç ince yan karın kası var. Üstte (dikişle onarım) orta hattaki sert tabakanın iki kenarı ortada ince bir birleşme çizgisinde birleştirilmiş; lacivert bir dikiş ipliği iki kenardan geçiyor, düğümü sert tabakanın ön yüzünde. Altta (yama ile onarım) aynı dikişe ek olarak iki kasın arkasında, arka kılıfın önünde ince, gri, ızgara dokulu düz bir yama var; yamanın arkasındaki kılıf da orta hatta küçük bir dikişle kapatılmış. Onarılan yerlerin çevresinde hafif şeftali rengi bir parıltı var.
Büyüt

Ayrıntıları görmek için çizimi sağa veya sola kaydırın. Klavyede ok tuşlarını kullanabilirsiniz.

Üst üste iki bölmeli şematik çizim; her bölmede orta hat kesi yeri fıtığının açık onarımından sonra karın ön duvarının göbek üstünden enine kesiti: vücudun önü yukarıda, karın içi aşağıda, kişinin sağı resmin solunda. Yukarıdan aşağıya deri, kalın bir deri altı yağ dokusu, orta hattın iki yanında yassı birer uzun karın kası (rektus) ve onları saran beyaz kılıf, iki kasın kılıflarının ortada birleştiği beyaz sert tabaka, ince bir yağ tabakası, pembe bir çizgi olarak karın zarı ve en altta karın içi görülüyor; uzun kasların dış yanlarında üst üste üç ince yan karın kası var. Üstte (dikişle onarım) orta hattaki sert tabakanın iki kenarı ortada ince bir birleşme çizgisinde birleştirilmiş; lacivert bir dikiş ipliği iki kenardan geçiyor, düğümü sert tabakanın ön yüzünde. Altta (yama ile onarım) aynı dikişe ek olarak iki kasın arkasında, arka kılıfın önünde ince, gri, ızgara dokulu düz bir yama var; yamanın arkasındaki kılıf da orta hatta küçük bir dikişle kapatılmış. Onarılan yerlerin çevresinde hafif şeftali rengi bir parıltı var.
  1. 1 Dikişle onarım
  2. 2 Yama ile onarım
  3. 3 Dikiş
  4. 4 Düz yama (mesh)
  5. 5 Karın ön duvarının uzun kası (rektus)
  6. 6 Kas kılıflarının ortada birleştiği sert tabaka
  7. 7 Karın zarı (periton)
  8. 8 Deri altı yağ dokusu
Çizimin açıklaması

Orta hat kesi yeri fıtığının açık onarımı, karın ön duvarının göbek üstünden enine kesitinde; iki çizimde de vücudun önü yukarıda, karın içi aşağıdadır. Üstte açıklık yalnız dikişle kapatılmış; altta aynı dikişe ek olarak düz bir yama, uzun karın kaslarının arkasına yerleştirilmiş. Avrupa Fıtık Derneği, kılavuzunun kapsadığı orta hat kesi yeri fıtıklarında yama ile onarımı ve yamanın kasların arkasındaki katmana konmasını önerir.[1, 9]

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.

Temsilî çizim, ölçekli değildir. Bu site için hazırlanmıştır.

Ameliyattan sonra iyileşme nasıl olur, hangi belirtilere dikkat edilmeli?

Ağrı ve hareket kısıtlılığı kişiden kişiye değişir; etkinliği rahat ettiğiniz ölçüde artırın[1, 9]. EHS, kapsadığı orta hat kesi yeri fıtığı onarımından sonra ağır kaldırma ve ıkınmalı egzersizden dört hafta kaçınmayı uzman görüşü olarak verir; karmaşık onarımlarda bu süre yetersiz olabilir[1]. Amerikan Cerrahlar Koleji ise en az altı hafta yaklaşık 4,5 kilodan ağır yük kaldırmamayı ve zorlayıcı etkinlikten kaçınmayı önerir[9]. Bu süreler ameliyatınıza göre değişebilir; size verilen cerrahi talimatı izleyin[1, 9]. İşe dönüşünüz yaptığınız işe ve ameliyatın kapsamına göre değişir; size uygun süreyi cerrahınızla konuşun[5, 9]. Yara çevresine dokunmadan önce ve sonra ellerinizi yıkayın, pansuman ve banyo için cerrahınızın talimatını izleyin[1, 9]. Fıtık yıllar sonra da yineleyebilir[9]. Ameliyat sonrasında karın ağrısı aniden başlarsa veya şiddetliyse, gaz da dışkı da çıkaramıyorsanız ya da nefes alamıyorsanız 112'yi arayın veya en yakın acil servise gidin[12]. “Ne zaman acil?” bölümündeki belirtilerden biri varsa oradaki talimatı izleyin. Acil belirti yoksa ama ağrınız artıyor veya geçmiyorsa, karın krampınız varsa, ateşiniz 38 °C'yi aşarsa ya da yüksek ateşle birlikte üşüyüp titriyorsanız, tekrar tekrar kusarsanız, karnınız şişerse, yarada şişlik, kızarıklık, kanama ya da kötü koku olursa veya yaradan gelen akıntı artarsa cerrahınızla iletişime geçin[9]. Ameliyattan sonra üç gün içinde dışkılamadıysanız da cerrahınıza ulaşın[9].

Gebelikte veya stoma çevresinde fıtık olursa ne yapılır?

EHS hasta broşürüne göre gebelikte göbek veya göbek üstü fıtığın planlı onarımı çoğu zaman doğum sonrasına ertelenebilir. Ancak fıtık aniden ağrır, içeri girmez, üstündeki deri kızarıp dokununca acır ya da bulantı veya kusma olursa hemen cerrahi yardım alın; fıtıktaki dokunun kanlanması bozulmuşsa acil ameliyat gerekir[5]. Stoma çevresi fıtığı için EHS'nin 2023 hızlı kılavuzu, yalnız kalıcı uç kolostomi (kalın bağırsağın ucunun karın duvarından dışarı açılması) yapılacak hastalarda fıtığı önlemeyi ele alır; oluşmuş fıtığın tedavisi için öneri vermez[13].

Karın duvarı fıtığına hangi bölüm bakar?

Kesi yeri ve göbek üstü fıtıklarının değerlendirilmesi ve ameliyatı için genel cerrahi bölümüne başvurulur[1, 5]. Yeni bir şişlik fark ettiyseniz ilk muayene için aile hekiminize de görünebilirsiniz[10].

Kaynaklar

16
  1. Sanders DL, Pawlak MM, Simons MP, Aufenacker T, Balla A, Berger C, ve ark. Midline incisional hernia guidelines: the European Hernia Society. Br J Surg. 2023;110:1732–1768. doi: 10.1093/bjs/znad284. PubMed: 37727928.
  2. Deerenberg EB, Henriksen NA, Antoniou GA, Antoniou SA, Bramer WM, Fischer JP, ve ark. Updated guideline for closure of abdominal wall incisions from the European and American Hernia Societies. Br J Surg. 2022. doi: 10.1093/bjs/znac302. PubMed: 36026550.
  3. Henriksen NA, Nazari T, Simons MP, Hope W, Montgomery A. Guidelines for Treatment of Umbilical and Epigastric Hernias From the European and Americas Hernia Societies–A Web-Based Survey on Surgeons’ Opinion. J Abdom Wall Surg. 2022;1:10260. Ek dosya: EHS/AHS göbek ve epigastrik fıtık önerilerinin 2019 konsensüs oylama metni; nihai kılavuz metni değildir. doi: 10.3389/jaws.2022.10260. PubMed: 38314164.
  4. Avrupa Fıtık Derneği (EHS). Göbek ve epigastrik fıtık kılavuzunun Romence çevirisi ve uyarlaması. Çeviren: Ioana Florea; 2020 kılavuzunu temel alır. Metin: europeanherniasociety.eu.
  5. Avrupa Fıtık Derneği (EHS). Umbilical and epigastric hernia: information for patients. Şubat 2020. Metin: europeanherniasociety.eu.
  6. Hernández-Granados P, Henriksen NA, Berrevoet F, Cuccurullo D, López-Cano M, Nienhuijs S, ve ark. European Hernia Society guidelines on management of rectus diastasis. Br J Surg. 2021. doi: 10.1093/bjs/znab128. PubMed: 34595502.
  7. Hanzalova I, Schäfer M, Demartines N, Clerc D. Spigelian hernia: current approaches to surgical treatment, derleme. Hernia. 2022. doi: 10.1007/s10029-021-02511-8. PubMed: 34665343.
  8. van Steensel S, Bloemen A, van den Hil LCL, van den Bos J, Kleinrensink GJ, Bouvy ND. Pitfalls and clinical recommendations for the primary lumbar hernia based on a systematic review of the literature. Hernia. 2019. doi: 10.1007/s10029-018-1834-9. PubMed: 30315438.
  9. American College of Surgeons (ACS). Ventral Hernia Repair: hasta bilgilendirme sayfası. Güncelleme: 2024. Metin: www.facs.org.
  10. NHS. Hernia: hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 19 Mayıs 2026. Metin: www.nhs.uk.
  11. NHS. Umbilical hernia: hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 24 Kasım 2025. Metin: www.nhs.uk.
  12. NHS. Stomach ache: hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 26 Mayıs 2023; sonraki gözden geçirme tarihi (26 Mayıs 2026) geçmiş. Erişim: 22 Ekim 2026. Metin: www.nhs.uk.
  13. Stabilini C, Muysoms FE, Tzanis AA, Rossi L, Koutsiouroumpa O, Mavridis D, ve ark. EHS parastomal fıtık önleme hızlı kılavuzu. J Abdom Wall Surg. 2023. doi: 10.3389/jaws.2023.11549. PubMed: 38312414.
  14. NHS. Sudden confusion (delirium): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 28 Mayıs 2024. Metin: www.nhs.uk.
  15. OpenStax. Anatomy and Physiology 2e. 2022. Bölüm 23.1: Overview of the Digestive System; tam metin erişimi 28 Ekim 2026. Metin: openstax.org.
  16. Birindelli A, Sartelli M, Di Saverio S, Coccolini F, Ansaloni L, van Ramshorst GH, ve ark. 2017 update of the WSES guidelines for emergency repair of complicated abdominal wall hernias. World J Emerg Surg. 2017;12:37. doi: 10.1186/s13017-017-0149-y. PubMed: 28804507.

Tıbbi gözden geçirme: Op. Dr. Ömer Seyfullah Hasıripi,

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; muayenenin yerini tutmaz. Şikâyetiniz için bir hekime başvurun.