Guatr ve tiroid nodülü nedir?
Guatr, tiroid bezinin yaşa ve cinsiyete göre olması gerekenden büyük olmasıdır[1]. Bez bütün olarak büyüyebilir (diffüz guatr); yıllar içinde bezde bir ya da birkaç nodül de oluşabilir (nodüler guatr; nodül birden çoksa multinodüler guatr)[1]. Tiroid nodülü, bezin içinde, ultrasonda çevresindeki dokudan ayrı görünen bir yumrudur[1, 2].
Nodüller çok sık görülür: Türkiye'de ultrasonla yapılan değerlendirmede 18–65 yaş arasındakilerin yüzde 23,5'inde, 65 yaş üstündekilerin yüzde 37'sinde nodül bulunduğu bildirilmiştir[1].
Nodüllerin çoğu iyi huyludur[2]. Kanser oranı incelenen gruba göre değişir: Türk kılavuzuna göre genel toplumda ultrasonla bulunan nodüllerin yüzde 5'i, Amerikan kılavuzuna göre hekimin değerlendirdiği nodüllerin yüzde 7–15'i kanserdir[1, 3]. Kanser çıktığında da çoğu küçük ve yavaş seyreden türdendir[2]. Birden fazla nodül olması, kanser olasılığını tek nodüle göre artırmaz[1, 3].
Guatr ve tiroid nodülü neden olur?
Guatr ve tiroid nodülü belirtileri nelerdir?
İyi huylu nodüllerin ve basit guatrın çoğu yakınma yapmaz; çoğu zaman rastlantıyla fark edilir[1, 2]. Guatr büyüdükçe boynun önünde, yutkunurken hareket eden bir şişlik olarak görülebilir; bu şişlik çoğu zaman ağrısızdır[1, 11].
Büyük bir guatr yemek borusuna, nefes borusuna ve sesi sağlayan sinirlere baskı yaparak yutma güçlüğü, nefes darlığı ve ses kısıklığına yol açabilir[1]. Geçmeyen öksürük, boğazda bir şey takılmış gibi his ve nefes alırken hırıltı da olabilir[11].
Büyüt
Ayrıntıları görmek için çizimi sağa veya sola kaydırın. Klavyede ok tuşlarını kullanabilirsiniz.
- 1 Büyümüş tiroid bezi (guatr)
- 2 Baskıyla daralan nefes borusu
- 3 Baskı altındaki yemek borusu
- 4 Gırtlak
- 5 Omurga
Çizimin açıklaması
Büyümüş bir tiroid bezi (guatr) nefes borusunun önünde ve iki yanında büyür. Büyük bir guatr nefes borusunu yanlardan sıkıştırıp yana itebilir, arkasındaki yemek borusuna da baskı yapabilir; bu da nefes almayı ve yutmayı zorlaştırabilir. Sağdaki çizim boynun kesitidir; boynun önü üsttedir.
Temsilî çizim, ölçekli değildir. Kaynak: Tikaa / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Sağ bölmedeki kesit uyarlanmıştır: harfler, renkli fasya çizgileri ve iki damar-sinir demeti çıkarıldı; çizim yeniden renklendirildi; tiroid bezi büyütülüp nodüller eklendi, boyun kasları ve omurilik kanalı yeniden çizildi, nefes borusu sıkıştırılıp yana itildi, yemek borusu yassılaştırıldı. Sol bölmedeki ön görünüm bu site için çizilmiş özgün bir çizimdir. Numaralı etiketler eklendi. Bu uyarlama da CC BY-SA 4.0 lisanslıdır.
Nodüller zamanla fazla hormon üretmeye başlayabilir (toksik nodüler guatr); bu durumda kalbin hızlı atması, terleme, kilo kaybı, sıcağa dayanamama ve sinirlilik görülebilir[1].
Tiroid nodülü ağrı yapar mı?
Ağrı nadirdir[1, 2]. Boyunda birden ortaya çıkan ağrılı şişlik çoğu zaman nodülün içine kanamaya bağlıdır; tiroidin iltihabı (tiroidit) da benzer bir tablo yapabilir[1]. Giderek büyüyen ağrılı şişlik ise ciddi olabilir[1].
Guatra ve tiroid nodülüne hangi bölüm bakar?
İlk değerlendirmeyi çoğunlukla endokrinoloji bölümü yapar; ilk muayeneyi aile hekiminiz ya da iş yeri hekiminiz de yapabilir ve gerekli görürse sizi endokrinolojiye yönlendirebilir. Ameliyat gerekirse bunu genel cerrahi bölümü yapar.
Tiroid biyopsisi neden yapılır, kime gerekir?
İlk kan testi, tiroidin nasıl çalıştığını gösteren TSH'dir; ilk görüntüleme yöntemi boyun ultrasonudur[1]. TSH düşükse sintigrafiyle (tiroid taraması) nodülün fazla hormon üreten "sıcak" bir nodül olup olmadığına bakılır[1, 2]; sıcak nodülde kanser olasılığı çok düşük kabul edildiği için biyopsi gerekmez[1].
Her nodüle biyopsi gerekmez[3]. İnce iğne aspirasyon biyopsisi (nodülden ince bir iğneyle hücre örneği alınması) kararını, nodülün ultrasondaki görünümü ve boyutu birlikte belirler[1, 2]. Türk kılavuzunun önerdiği Avrupa sistemine (EU-TIRADS) göre biyopsi şu nodüllerde yapılır (şüpheli lenf bezi ya da bezin dışına taşma şüphesi varsa daha küçüklerde de)[1, 2]:
- EU-TIRADS 3 (kanser olasılığı yüzde 2–4): 20 mm'den büyükse,
- EU-TIRADS 4 (yüzde 6–17): 15 mm'den büyükse,
- EU-TIRADS 5 (yüzde 26–87): 10 mm'den büyükse[1, 2]; nefes borusuna ya da sesi sağlayan sinire yakınsa 5–10 mm'de de[2].
İyi huylu görünen EU-TIRADS 2 nodüllerde (örneğin yalnız sıvı dolu kist) tedavi planlanmadıkça biyopsi gerekmez[2, 3]. Amerikan kılavuzu farklı bir sistem ve farklı boyut sınırları kullanır[3].
Büyüt
Ayrıntıları görmek için çizimi sağa veya sola kaydırın. Klavyede ok tuşlarını kullanabilirsiniz.
- 1 İnce iğne
- 2 Nodül
- 3 Tiroid bezi
- 4 Ultrason probu
- 5 Nefes borusu
- 6 Yemek borusu
Çizimin açıklaması
İnce iğne aspirasyon biyopsisinde ultrason probu boynun derisine konur ve nodülü gösterir; ince bir iğne deriden nodüle ilerletilir ve nodülden hücre örneği alınır. Çizim boynun kesitidir; boynun önü üsttedir.
Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
Temsilî çizim, ölçekli değildir. Kaynak: Tikaa / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Harfler, renkli fasya çizgileri ve iki damar-sinir demeti çıkarıldı; çizim yeniden renklendirildi; nefes borusu, yemek borusu, omurilik kanalı ve tiroid bezi yeniden çizildi; tiroidde bir nodül, ultrason probu ve ince iğne eklendi; numaralı etiketler eklendi. Bu uyarlama da CC BY-SA 4.0 lisanslıdır.
Tiroid biyopsisi nasıl yapılır?
Biyopsi ultrason eşliğinde yapılır[1, 2]. Türk kılavuzuna göre işlem için lokal anestezi (bölgenin uyuşturulması) gerekli değildir[1]. İşlem sırasında ya da sonrasında, çok nadir de olsa nefes yolunu daraltan büyük bir kanama olabilir; bu olasılık işlemden önce size anlatılmalıdır[1, 5]; işlemden sonra boynunuz hızla şişerse beklemeden acil servise başvurun, nefes almakta zorlanırsanız 112'yi arayın[5, 11]. Kan sulandırıcı ilaç kullanmak tek başına biyopsiye engel değildir[2, 5]. Bu ilaçları kullanıyorsanız hekiminize söyleyin; kendi kendinize bırakmayın[5].
Biyopsi sonucu ne anlama gelir?
Sonuç altı gruptan biriyle bildirilir (Bethesda sistemi)[1]. Parantezdeki oran, Türk kılavuzuna göre o grubun ortalama kanser olasılığıdır[1]:
- Yetersiz örnek (yüzde 13): biyopsi tekrarlanır.
- İyi huylu (yüzde 4): ultrasonla izlenir.
- Önemi belirsiz atipi (yüzde 22): biyopsi tekrarı, moleküler (genetik) test, tiroidin yarısının alınması (lobektomi) ya da izlem.
- Foliküler neoplazi (yüzde 30): moleküler test ya da lobektomi.
- Kanser şüphesi (yüzde 74): moleküler test, lobektomi ya da tiroidin tamamının alınması.
- Kanser (yüzde 97): lobektomi ya da tiroidin tamamının alınması[1].
Tiroid nodülü olanlar nelere dikkat etmeli?
Yakınma yapmayan nodüllerde kontrol aralığı, nodülün ultrason görünümüne ve biyopsi sonucuna göre değişir; kılavuzlar farklı aralıklar önerir[1, 2, 3]. Avrupa kılavuzuna göre yakınma yapmayan ve biyopsi gerekmeyen nodüllerde: 5–10 mm'lik EU-TIRADS 2–3 nodülde yeniden kontrol gerekmez; 10 mm'den büyük EU-TIRADS 2 ve 10–20 mm'lik EU-TIRADS 3 nodül 3–5 yıl sonra, 15 mm'den küçük EU-TIRADS 4 nodül 1 yıl sonra, 10 mm'den küçük EU-TIRADS 5 nodül 6–12 ayda bir kontrol edilir; EU-TIRADS 5 nodül iki yıl değişmezse kontroller seyrekleştirilebilir[2]. Bu aralıklar, başka bir nedenle çekilen FDG PET-BT'de tiroidin bir bölgesinde tesadüfen tutulum görülen nodüller için geçerli değildir; Türk kılavuzuna göre bu nodüller ultrasonla değerlendirilir, 10 mm'den büyük EU-TIRADS 4–5 ya da 20 mm'den büyük EU-TIRADS 3 ise biyopsi yapılır, 20 mm'den küçük EU-TIRADS 2–3 ise 6–12 ayda bir ultrasonla izlenir; diğerlerinin izlemine hekiminiz karar verir[1]. Biyopsisi bir kez iyi huylu çıkan, ultrasonda çok şüpheli görünmeyen nodüllerde kontrol aralığı 12–24 aydan 3–5 yıla kadar uzanır; çok şüpheli görünenlerde ise biyopsi bir yıl içinde tekrarlanır[1, 2, 3]. Amerikan kılavuzuna göre ikinci biyopsisi de iyi huylu çıkan nodülün kanser açısından ultrasonla izlenmesi gerekmez[3]. Yakınma yapan ama tedavi edilmeyen nodüller bir yıl içinde yeniden değerlendirilir[2]. Basit guatrda kontroller başlangıçta yılda bir yapılır[1].
İyi huylu bir nodül biraz büyüse de yakınma yapmıyorsa çoğu zaman yalnız izlenir; belirgin büyümede biyopsinin tekrarı düşünülür[2, 3]. Yakınmalarınız değişir, kötüleşir ya da yeni yakınmalar başlarsa bir sonraki kontrolü beklemeden hekiminize görünün[2, 4, 12].
Çocuklukta baş ya da boyun bölgesine ışın tedavisi aldıysanız ya da anne, baba, kardeş ya da çocuğunuzda tiroid kanseri varsa bunu hekiminize söyleyin: bu durumlar kanser olasılığını artırır[1, 2, 3].
Guatr ilaçla geçer mi, ne iyi gelir?
Tiroid hormonları normal olan kişilerde basit guatr çoğu zaman tedavi gerektirmez, yalnız izlenir[1]. Bu kişilerde nodülleri küçültmek için tiroid hormonu ilacı (levotiroksin) önerilmez[1, 2]: ilacın küçültme etkisi azdır (nodül hacminde ortalama yüzde 5–15), bunun için gereken yüksek dozlar ise kalp ritmi bozukluğu ve kemik erimesi riskini artırır[3]. Bu ilacı kullanıyorsanız, bırakmadan önce ilacı yazan hekime danışın.
İyot takviyesi yalnız iyot eksikliği olanlarda gerekir[2]. Gebelere ise Türk kılavuzu, gebelik planlandığında başlayıp emzirme bitene kadar iyot desteği önerir; dozu hekiminiz belirler[1]. Aynı kılavuz herkese rafine iyotlu sofra tuzu önerir; kaya tuzu ve gurme tuzlar gibi rafine edilmemiş, içeriği bilinmeyen tuzları önermez[1]. Uzun süredir guatrı olan kişinin kendisine iyotlu tuzun yararı azdır, ama ailenin diğer, özellikle daha genç üyelerine yararlıdır[1]. Kılavuzlarda guatrı ya da nodülü küçülten bir besin, bitki ya da doğal yöntem önerisi yok[1].
Guatr ve tiroid nodülü ameliyatı ne zaman gerekir?
Guatr nefes borusuna ya da yemek borusuna baskı yapıp yakınmaya yol açıyorsa ameliyat önerilir[1, 7]; baskı yakınmasına bir nodül yol açıyorsa ameliyat seçeneklerden biridir[2].
Ameliyat şu durumlarda da düşünülür:
- biyopsi sonucu kanser ya da kanser şüphesiyse, ya da sonuç belirsiz olup izlemeye uygun değilse[2],
- biyopsi iyi huylu olsa da nodül 4 cm ya da daha büyükse, çünkü bu boyutta biyopsinin yanılma olasılığı artar (Avrupa kılavuzu)[2],
- guatr köprücük kemiğinin ya da göğüs kemiğinin arkasına uzanıyorsa[2],
- görünüm sizi rahatsız ediyorsa[1, 2],
- nodül ya da guatr fazla hormon üretiyorsa[2].
Bası yakınması olan guatrda ameliyattan sonra nefes alma ve yutmanın düzeldiği çalışmalarda gösterilmiştir[7].
Guatr ameliyatı nasıl yapılır, ne kadar sürer?
Hastalığa göre tiroidin yarısı (lobektomi) ya da tamamı alınır[1, 2]. Ameliyat genel anestezide yapılır; boynun alt kısmında, deri kıvrımı boyunca bir kesi açılır[17]. Ameliyatta, tiroidin arkasında bulunan ve kalsiyumu düzenleyen küçük bezler (paratiroid bezleri) ile sesi sağlayan sinir korunmaya çalışılır[17]. Ameliyat genellikle 2–4 saat sürer; süre tiroidin büyüklüğüne göre değişir[17]. Çoğu kişi 1–2 hafta sonra işe döner; ağır bedensel işlerde bu süre uzayabilir[14, 17]. Araç kullanmadan önce boynunuzu rahatça çevirebilmeli ve ani fren yapabilmelisiniz; çoğu cerrah en az 3–5 gün beklemeyi önerir[14, 17].
Büyüt
Ayrıntıları görmek için çizimi sağa veya sola kaydırın. Klavyede ok tuşlarını kullanabilirsiniz.
- 1 Tiroidin alınan yarısı (lobektomi)
- 2 Kalan yarı
- 3 Tiroidin alınan tamamı
- 4 Kalsiyumu düzenleyen küçük bezler (paratiroid bezleri)
- 5 Sesi sağlayan sinir
- 6 Nefes borusu
- 7 Gırtlak
Çizimin açıklaması
Hastalığa göre tiroidin yarısı (lobektomi; solda) ya da tamamı (sağda) alınır; alınan bölüm kesikli çizgiyle gösterilmiştir. Tiroidin hemen arkasında kalsiyumu düzenleyen küçük bezler (paratiroid bezleri; genellikle her yanda iki tane), nefes borusunun iki yanında da sesi sağlayan sinir bulunur. Ameliyatta bunlar korunmaya çalışılır; bezin çok yakınında oldukları için ameliyattan etkilenebilirler. Sinirin yolu çizimde yaklaşık olarak gösterilmiştir.
Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
Temsilî çizim, ölçekli değildir. Bu site için hazırlanmıştır.
Ameliyat dışında hangi tedaviler var?
Radyoaktif iyot, fazla hormon üreten nodüllerde ameliyata bir seçenek olarak önerilir; yakınma yapan, hormonları normal olan iyi huylu çok nodüllü (multinodüler) guatrda da, ameliyat olamayan ya da istemeyen kişilerde düşünülebilir[1, 2]. Türkiye'de basit guatrda sık kullanılmaz[1]. Radyoaktif iyot tedavisi gebelikte uygulanmaz; doğurganlık çağındaki kadınlarda tedaviden önce gebelik testi yapılır[1, 6]. Emzirme ve süt sağma tedaviden önce bırakılmalı (Türk kılavuzuna göre en az 6 hafta, Amerikan kılavuzlarına göre en az 3 ay)[1, 6, 16] ve bu bebek için yeniden başlanmamalıdır[15]; tedaviden sonra kadınlar en az 6 ay ve tiroid işlevleri dengelenene kadar gebe kalmamalı[1, 6], erkekler 3–4 ay çocuk sahibi olmayı ertelemelidir[1]. Tedaviden sonra bir süre küçük çocuklar ve gebelerle yakın temastan kaçının; süreyi ekibiniz söyler[15]. Radyoaktif iyottan sonra zamanla hormon eksikliği gelişebilir; ömür boyu kontrol önerilir[1, 2]. Gebelikte sintigrafi genellikle doğum sonrasına ertelenir; emziriyorsanız işlemden önce söyleyin: kullanılan maddeye göre emzirmeye bir süre ara vermeniz ya da emzirmeyi bırakmanız gerekebilir[1].
Ablasyonda ultrason eşliğinde, boşaltmakla geçmeyen iyi huylu kistlere alkol verilir; yakınma yapan iyi huylu katı nodüller ısıyla küçültülür[2, 5]. Türk ablasyon kılavuzu bunu, bası ya da görünüm yakınması yapan iyi huylu tek ya da baskın nodülde ameliyata ilk basamakta bir seçenek sayar[5]. Ablasyondan sonra şiddetli ya da artan ağrı, boyunda hızla büyüyen şişlik, kızarıklık, ateş, ses değişikliği ya da yutma güçlüğü olursa beklemeden işlemi yapan ekibe ya da acil servise başvurun; nefes darlığında 112'yi arayın[5, 11].
Guatr ameliyatı riskli mi, sonrasında neler olur?
Ameliyattan önce hekiminiz ses değişikliği, kalsiyum düşüklüğü, kanama, yara izi, hastalığın tekrarlaması ve hormon ilacı gereği gibi olasılıkları sizinle konuşmalıdır[6].
Ameliyattan sonra sesi sağlayan sinir etkilenebilir[1]. Amerikan kulak burun boğaz derneğinin tiroid ameliyatları için verdiği rakamlara göre yaklaşık 10 kişiden 1'inde bu sinir geçici olarak etkilenir, 25 kişiden 1'ine kadarında ses sorunu daha uzun sürer[10]. Sinir etkilenmelerinin çoğu genellikle birkaç ay içinde düzelir[6]. Sesiniz ameliyattan sonra, genellikle 2. hafta ile 2. ay arasında değerlendirilmeli, ses bozuksa ses telleri muayene edilmelidir; erken fark edilen sorun erken tedavi edilebilir[6].
Kalsiyumu düzenleyen küçük bezler (paratiroid bezleri) etkilenirse kanda kalsiyum düşebilir[1]; bu, tiroidin iki yanına yapılan ameliyatlardan sonra en sık görülen sorundur[9]. Hafif ya da orta düzeyde kalsiyum düşüklüğü ağızdan kalsiyum ve D vitaminiyle tedavi edilebilir; ağır durumlarda hastanede tedavi gerekebilir[9].
Tiroidin tamamı alındıysa ömür boyu tiroid hormonu ilacı gerekir[1]. Yarısı alındığında da hormon eksikliği gelişebilir: fazla hormon üretmeyen nodüller için yapılan lobektomiden sonra bu oran yüzde 20–30'a kadar bildirilmiştir[1]. Bazı kişilerde en çok ilk 3 ayda hissedilen bir boyun gerginliği olur; erken dönemde masaj ve boyun hareketleri yardımcı olabilir[6].
Kaynaklar
19
- Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD), Tiroid Çalışma Grubu. Tiroid Hastalıkları Tanı ve Tedavi Kılavuzu 2025. 8. baskı. Ankara: TEMD; 2025. Metin: file.temd.org.tr.
- Durante C, Hegedüs L, Czarniecka A, Paschke R, Russ G, Schmitt F, ve ark. 2023 European Thyroid Association Clinical Practice Guidelines for thyroid nodule management. Eur Thyroid J. 2023;12(5):e230067. doi: 10.1530/ETJ-23-0067. PubMed: 37358008.
- Haugen BR, Alexander EK, Bible KC, Doherty GM, Mandel SJ, Nikiforov YE, ve ark. 2015 American Thyroid Association Management Guidelines for Adult Patients with Thyroid Nodules and Differentiated Thyroid Cancer. Thyroid. 2016;26(1):1–133. doi: 10.1089/thy.2015.0020. PubMed: 26462967.
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Thyroid disease: assessment and management. NICE guideline NG145. 2019; son güncelleme 12 Ekim 2023. Metin: www.nice.org.uk.
- Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD). Tiroid ve Paratiroid Lezyonlarında Girişimsel İşlemler ve Ablasyon Tedavileri Kılavuzu 2026. Ankara: TEMD; 2026. Metin: file.temd.org.tr.
- Ringel MD, Sosa JA, Baloch Z, Bischoff L, Bloom G, Brent GA, ve ark. 2025 American Thyroid Association Management Guidelines for Adult Patients with Differentiated Thyroid Cancer. Thyroid. 2025;35(8):841–985. doi: 10.1177/10507256251363120. PubMed: 40844370.
- Chen AY, Bernet VJ, Carty SE, Davies TF, Ganly I, Inabnet WB, ve ark. American Thyroid Association statement on optimal surgical management of goiter. Thyroid. 2014;24(2):181–189. (Yalnız özeti okunabildi.) doi: 10.1089/thy.2013.0291. PubMed: 24295043.
- Terris DJ, Snyder S, Carneiro-Pla D, Inabnet WB, Kandil E, Orloff L, ve ark. American Thyroid Association statement on outpatient thyroidectomy. Thyroid. 2013;23(10):1193–1202. (Yalnız özeti okunabildi.) doi: 10.1089/thy.2013.0049. PubMed: 23742254.
- Orloff LA, Wiseman SM, Bernet VJ, Fahey TJ, Shaha AR, Shindo ML, ve ark. American Thyroid Association Statement on Postoperative Hypoparathyroidism: Diagnosis, Prevention, and Management in Adults. Thyroid. 2018;28(7):830–841. (Yalnız özeti okunabildi.) doi: 10.1089/thy.2017.0309. PubMed: 29848235.
- Chandrasekhar SS, Randolph GW, Seidman MD, Rosenfeld RM, Angelos P, ve ark. Clinical practice guideline: improving voice outcomes after thyroid surgery. Otolaryngol Head Neck Surg. 2013;148(6 Suppl):S1–37. (Yalnız özeti okunabildi.) doi: 10.1177/0194599813487301. PubMed: 23733893.
- NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti). Goitre (guatr): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 11 Mart 2026. Metin: www.nhs.uk.
- NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti). Symptoms of thyroid cancer (tiroid kanseri belirtileri): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 18 Mayıs 2023. Metin: www.nhs.uk.
- Iliff HA, El-Boghdadly K, Ahmad I, Davis J, Harris A, Khan S, ve ark. Management of haematoma after thyroid surgery: systematic review and multidisciplinary consensus guidelines from the Difficult Airway Society, the British Association of Endocrine and Thyroid Surgeons and the British Association of Otorhinolaryngology, Head and Neck Surgery. Anaesthesia. 2022;77(1):82–95. doi: 10.1111/anae.15585. PubMed: 34545943.
- American Thyroid Association (ATA). Post Operative Expectations: hasta bilgilendirme sayfası. Sayfada tarih yok (© 2026). Erişim: 28 Eylül 2026. Metin: www.thyroid.org.
- American Thyroid Association (ATA). Radioactive Iodine: hasta bilgilendirme sayfası. Sayfada tarih yok (© 2026). Erişim: 29 Eylül 2026. Metin: www.thyroid.org.
- Dorris K. American Thyroid Association Task Force Updates Treatment Guidelines for Hyperthyroidism (Amerikan Tiroid Derneği'nin 2016 hipertiroidi kılavuzunun hasta özeti). Clinical Thyroidology for the Public. 2016;9(11):3–7. Erişim: 29 Eylül 2026. Metin: www.thyroid.org.
- NHS Tayside (İskoçya), Kulak Burun Boğaz Bölümü. Thyroidectomy: Outpatient information (tiroid ameliyatı: hasta broşürü, LN0942). Gözden geçirme: Temmuz 2026. Erişim: 29 Eylül 2026. Metin: www.nhstaysidecdn.scot.nhs.uk.
- Turner J, Gittoes N, Selby P; Society for Endocrinology Clinical Committee. Society for Endocrinology Endocrine Emergency Guidance: Emergency management of acute hypocalcaemia in adult patients. Endocrine Connections. 2016;5(5):G7–G8. Erişim: 6 Ekim 2026. Metin: doi.org.
- NHS (Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Hizmeti). Hypoparathyroidism (paratiroid bezlerinin az çalışması): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 10 Nisan 2025. Metin: www.nhs.uk.
Tıbbi gözden geçirme: Op. Dr. Ömer Seyfullah Hasıripi,
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; muayenenin yerini tutmaz. Şikâyetiniz için bir hekime başvurun.