Mamografi nasıl çekilir, kaç dakika sürer?
Mamografi, memenin düşük dozda X ışınıyla çekilen görüntüsüdür[1]. Çekimde meme bir düzlüğe konup şeffaf bir plakayla yavaşça sıkıştırılır[1]. Randevunun tamamı yaklaşık 30 dakika, çekim birkaç dakika sürer[1, 3].
Mamografi çoğu zaman rahatsız edicidir, bazı kişilerde ağrılı olabilir; rahatsızlık uzun sürmemelidir[2, 3]. Ağrınız olursa teknisyene söyleyin; rahatsızlık belirginse daha az sıkıştırılır[1].
Mamografiye nasıl hazırlanılır?
Çekim günü koltuk altınıza ve memenize deodorant, pudra ya da losyon sürmeyin; görüntüde kalsiyum lekesi gibi görünebilirler[1]. Sonucun ne zaman çıkacağını sorun; haber gelmedi diye normal olduğunu düşünmeyin[1].
Mamografi zararlı mı?
İki boyutlu dijital tarama mamografisinin ışın dozu yaklaşık 0,28 milisievert (mSv) kadardır, ABD'de ortalama doğal ışınla yaklaşık 34 günde alınana denktir; bu değer vücut büyüklüğüne ve cihaza göre çok değişebilir[4]. Bir değişiklik nedeniyle çekilen tanısal mamografide, daha çok açıdan görüntü alındığından doz daha yüksektir[2]. Fazla ışının her zaman küçük bir kanser riski vardır; ama görüntülemedeki ışın az olduğundan doğru tanının yararı çok daha büyüktür[1].
Meme ultrasonu nasıl çekilir, neden istenir?
Meme ultrasonu, deriye jel sürülüp küçük bir probla ses dalgaları gönderilerek yapılır; ışın kullanılmaz ve ağrılı olmamalıdır[5].
Ultrason, ele gelen bir kitlenin, kendiliğinden gelen kanlı ya da berrak meme başı akıntısının ya da mamografi veya MR'daki bir bulgunun ne olduğunu anlamak için istenir[5]. Ancak birçok kanser ultrasonda görünmez; örneğin erken bir kanser türü olan DCIS (duktal karsinoma in situ) genellikle seçilmez[5].
Meme MR nedir, neden istenir?
Meme MR'ı güçlü bir mıknatıs ve radyo dalgalarıyla görüntü oluşturur; X ışını kullanmaz[6]. Çoğu meme MR'ında çekim sırasında damar yolundan ilaç (kontrast madde) verilir[6]. Vücudunuzda bir cihaz ya da metal varsa teknisyene, böbrekleriniz iyi çalışmıyorsa ya da diyalize giriyorsanız hekiminize ve çekimi yapacak merkeze söyleyin[6]. MR, mamografinin ya da ultrasonun yerini tutmaz; meme kanseri riski yüksek kadınlarda tarama, tanı konmuş bir kanserin yaygınlığını ya da mamografideki bir bulguyu incelemek için ek olarak kullanılabilir[6]. MR'da zararsız bir doku da ilacı tutup parlak görünebilir ve ek ultrason ya da biyopsi gerektirebilir[6].
Ultrason mu mamografi mi: hangisi önce yapılır?
Ele gelen bir kitlede 30 yaşından genç kadınlarda ilk test ultrason, 40 yaş ve üstünde tanısal mamografidir; kitlede ultrason da yapılır[7, 8]. 30–39 yaşta İngiliz rehberi ultrasonla başlar, Amerikan kılavuzu ultrason ya da mamografiyle başlanabileceğini söyler[7, 8]. İngiliz rehberine göre gebelik ve emzirmede de ilk test ultrasondur[8]; Amerikan Radyoloji Koleji'ne göre gebelikte memenin bir yerindeki ağrıda ya da ele gelen kitlede her yaşta meme ultrasonu, 30 yaş ve üstünde ayrıca tanısal mamografi genellikle uygundur[23]; emzirmede ise Amerikan kılavuzu ultrasonu ilk test olarak 30 yaşın altı için önerir[24]. Ele gelen kitlede izlenecek yol Memede kitle sayfasında anlatılıyor.
BI-RADS ne demek?
BI-RADS, radyologların mamografi, ultrason ve MR raporlarında kullandığı ortak bir sınıflamadır[9].
- BI-RADS 0: Değerlendirme tamamlanmamıştır; ek görüntüleme ya da eski görüntülerle karşılaştırma gerekir[9, 11].
- BI-RADS 1: Sonuç negatiftir; kanser bulgusu yoktur[9, 10].
- BI-RADS 2: İyi huylu bir bulgu vardır, örneğin kist[9, 10].
- BI-RADS 3: Bulgu büyük olasılıkla iyi huyludur; kanser olasılığı en fazla yüzde 2'dir ve 6 ay sonra kontrol önerilir[9, 10].
- BI-RADS 4: Şüpheli bir bulgu vardır; biyopsi önerilir (ABD Ulusal Kanser Enstitüsü'ne göre “biyopsi gerekebilir”)[2, 9].
- BI-RADS 5: Kanser olasılığı yüksektir (en az yüzde 95); biyopsi gerekir[2, 9, 10].
- BI-RADS 6: Kanser tanısı biyopsiyle zaten konmuştur[9, 11].
BI-RADS 1 ve 2'de olağan tarama önerilir[10]. Muayenede belirgin şüpheli bir bulgu varsa normal görüntüleme biyopsiden vazgeçirmemelidir; rapor BI-RADS 1 ya da 2 olsa bile cerrahi değerlendirme ya da biyopsi önerilebilir[7, 12].
BI-RADS 3 ne demek, ne yapılır?
BI-RADS 3 bulgu değişmezse genellikle 2 yıl izlenir; küçülür ya da kaybolursa BI-RADS 2 ya da 1 olarak değerlendirilir ve izlem daha erken bitebilir[12, 13]. Amerikan Radyoloji Koleji'nin 2022 kılavuzuna göre 40 yaş ve üstünde ele gelen ve mamografi ya da ultrasonda büyük olasılıkla iyi huylu görünen bir kitlede görüntülemeyle izlem uygun olabilir; ama kitle görüntülemede yeni çıkmışsa ya da 6 ayda hacmi veya her çapı yüzde 20'den fazla büyümüşse şüpheli sayılır ve biyopsi önerilir[7]. İngiliz Kraliyet Radyologlar Koleji'nin 2025 rehberi ise farklı yazar: ele gelen kitlede ultrasonda belirsiz ya da büyük olasılıkla iyi huylu bulgu (U3) olan hastalara da biyopsi yapılmalıdır[8].
BI-RADS 4A, 4B ve 4C ne demek?
BI-RADS 4'ün alt gruplarında kanser olasılığı 4A'da yüzde 2'nin üstünde ve en çok 10, 4B'de yüzde 10'un üstünde ve en çok 50, 4C'de yüzde 50'nin üstünde ve 95'in altındadır[9, 14].
Raporda “yoğun meme” ne demek?
Mamografi raporunda meme dokusunun yoğunluğu da dört dereceden biriyle yazılır[9]. Yoğun meme bir hastalık değildir; 40 yaşın üstündeki kadınların yaklaşık yarısının memesi yoğundur[15]. Yoğun meme dokusu meme kanseri riskini de bir miktar artırabilir[15]; Sağlık Bakanlığı onu meme kanseri risk etkenleri arasında sayar[27]. Ayrıca yoğun memede mamografi kanseri daha kolay gözden kaçırabilir; bunun sizin için anlamını hekiminizle konuşun[2, 15].
Meme biyopsisi neden istenir, nasıl yapılır?
Muayene ve görüntüleme, bir bulgunun iyi huylu mu kanser mi olduğunu her zaman ayırt edemez[16]. İğne biyopsisinde amaç bulgunun tamamını değil, küçük bir örneğini almaktır[16]. Biyopsiyi çoğu zaman bir radyolog, görüntüleme eşliğinde iğneyle yapar[16]. İğne ultrason, mamografi ya da MR ile yönlendirilir; mamografiyle yapılana stereotaktik biyopsi denebilir[17].
- İnce iğne aspirasyonu: çok ince bir iğneyle sıvı ya da hücre alınır[16, 17].
- Kalın iğne biyopsisi: daha kalın, içi boş bir iğneyle her girişte bir parça doku alınır[16, 17].
Büyüt
Ayrıntıları görmek için çizimi sağa veya sola kaydırın. Klavyede ok tuşlarını kullanabilirsiniz.
- 1 Ultrason başlığı (prob)
- 2 Deriye sürülen jel
- 3 Kalın, içi boş biyopsi iğnesi
- 4 Örnek alınan bulgu
- 5 İğnenin içinde alınan küçük doku parçası
- 6 Göğüs kası
Çizimin açıklaması
Ultrason eşliğinde kalın iğne biyopsisi: radyolog bulguyu ultrason başlığıyla görür ve kalın, içi boş iğneyi deriden bulguya ilerletir. Her girişte bulgunun tamamı değil, küçük bir parçası alınır.[16, 17]
Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.
Temsilî çizim, ölçekli değildir. Kaynak: Cancer Research UK / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. İngilizce yazılar ve işaret çizgileri çıkarıldı; kaynaktaki meme çizgisi ve meme başının yeri korunup yalnız alt ucu meme altı kıvrımını tamamlayacak biçimde yeniden çizildi; deri, meme başı ve çevresindeki halka, süt bezleri, kanallar, göğüs kası ve kaburgalar yeniden çizildi, yağ dokusu boyandı; bulgu, ultrason başlığı, jel, ses çizgileri, biyopsi iğnesi, iğnenin içindeki doku parçası ve iğne ucunun büyütülmüş görünümü eklendi; bulgunun yanındaki bir kesecik biraz kaydırıldı; numaralı etiketler eklendi. Bu uyarlama da CC BY-SA 4.0 lisanslıdır.
Meme biyopsisi acıtır mı, ne kadar sürer?
Ultrason eşliğinde kalın iğne biyopsisinden önce deri ve meme dokusu genellikle lokal anesteziyle uyuşturulur[16, 28]. İnce iğne aspirasyonunda ise lokal anestezi çoğu zaman gerekmez[19]. Lokal anestezi ilacına, kontrast maddeye ya da başka bir ilaca alerjiniz varsa hekiminize söyleyin ve randevunuz verildiğinde en kısa sürede işlemi yapacak ekibe bildirin[6, 16, 28]. Biyopsinin sizde nasıl yapılacağını işlemi yapacak görüntüleme ekibine sorabilirsiniz. İşlem sırasında uyanıksınız; birçok kadın az ağrı duyduğunu söyler[16]. Ultrason eşliğinde biyopsi genellikle bir saat içinde tamamlanır[16]. Biyopsi bölgesine, sonra bulunabilmesi için küçük bir metal işaret (klips) bırakılabilir[16, 17]. Klips memede kalabilir ve genellikle ağrı yapmaz[16]. Klipsler nikel içerebilir; nikele alerjiniz ya da duyarlılığınız varsa klips yerleştirilmeden önce işlemi yapacak ekibe söyleyin[30].
Meme biyopsisinden sonra ağrı olur mu, riskleri nelerdir?
Biyopsiden sonra şişlik ve morluk olabilir; geçici morluk normaldir ve hekiminiz soğuk uygulama önerebilir[16]. Ağrı olursa parasetamol gibi hafif bir ağrı kesici alabilirsiniz; ibuprofen ya da aspirinli ağrı kesicilerden ise memede morluk yapabilecekleri için kaçınmanız iyi olur[28]. Ayrıntılı bakım talimatını hekiminiz verir; yorucu etkinliklerden ne kadar kaçınacağınız kaynağa göre değişir: en az 24 saat[16] ya da işlem gününün kalanı[28].
Müdahale gerektiren ciddi sorunlar nadirdir[19]. Biyopsi yerinde kanama ve kan birikmesi (hematom) olabilir[16]. Memenin derinindeki dokudan yapılan biyopside iğnenin göğüs duvarını geçip akciğeri söndürmesi çok nadirdir[16]. RadiologyInfo'ya göre ultrason eşliğinde meme biyopsisinde antibiyotik gerektiren enfeksiyon olasılığı binde 1'den az görünmektedir[16]. Biyopsi bazen bulguyu ıskalayabilir ya da kesin yanıtı vermeyebilir; tanı belirsiz kalırsa genellikle cerrahi biyopsi gerekir[16]. Biyopsiden sonraki adım, görüntüleme ve patoloji bulguları birlikte değerlendirilerek belirlenir[16, 21].
Acil belirtilerin ayrıntısı
Ciddi nefes güçlüğü; nefes nefese kalma, boğulma hissi ya da konuşamama demektir[29]. Morarma, grileşme, solgunlaşma ve alacalanma koyu tende avuç içinde ya da ayak tabanında daha kolay görülebilir[29, 33]. Sepsis, enfeksiyona karşı gelişen ve hayatı tehdit edebilen ağır bir tepkidir; öteki belirtileri mastit sayfasında[33].
Acil gerektiren kanama, biyopsi yerinde durduramadığınız ya da fışkıran, parlak kırmızı, zor duran kanamadır[31]. Biyopsi yerindeki kızarıklık koyu tende daha zor görülebilir[32].
Biyopsi yerinde kanama olursa ne yapılır?
İşlemi yapan merkez size yazılı bir bakım talimatı verdiyse günlük bakımda ona uyun[16, 28]; “Ne zaman acil?” kutusundaki 112 ya da acil servis gerektiren durumlarda ise yardım almayı geciktirmeyin. Biyopsi yerinde morluk beklenir ve 7–10 gün içinde azalmalıdır; kanama ya da şişlik ise nadirdir: olursa pansumanı çıkarıp biyopsi bölgesine kâğıt mendil ya da kâğıt havlu kullanarak avucunuzla 10 dakika sıkıca bastırın; kanama ya da şişlik 15 dakika sonra da sürüyorsa en yakın acil servise gidin[28]. Fışkıran kanamada bu süreleri beklemeyin: 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin[31].
Mamografiniz normalse, gebelikte ya da emzirirken yeni bir belirti olursa ne yapılır?
Mamografiniz normal çıksa da şüpheli bir belirtiniz varsa bir uzman hekime başvurun; normal sonuç, kanser olmadığını ya da ileride olmayacağını garanti etmez[22]. Hangi belirtilerde aynı gün bir hekime görünmeniz gerektiğini Memede kitle sayfasının “Ne zaman acil?” kutusu sıralar.
Memenizde yeni bir kitle fark ederseniz geçmesini beklemeden bir hekime gösterin[20]; gebelikteki doğal meme değişiklikleri ele gelen bulguları fark etmeyi zorlaştırabilir ve tanının gecikmesinde rol oynayabilir[23]. Amerikan kılavuzuna göre gebelikte iki hafta ya da daha uzun süren belirgin bir kitle değerlendirilmelidir[23]; bu, iki hafta beklemeniz gerektiği anlamına gelmez.
Emzirirken memede ele gelen yeni bir değişiklik, geçmeyen iltihap belirtileri ya da şüpheli meme başı akıntısı fark ederseniz bir hekime görünün; bunlar görüntülemeyle incelenmeli, gerekirse biyopsi yapılmalıdır[24]. Emzirirken memede ağrı, kızarıklık, sıcaklık ya da şişlikte ne zaman hekime görüneceğinizi Mastit ve meme apsesi sayfası anlatır.
Kan sulandırıcı kullanıyorsam ne olur?
Aspirin, kan sulandırıcı ya da bitkisel destek kullanıyorsanız biyopsiden önce hekiminize ve işlemi yapacak ekibe söyleyin; hekiminiz kanama riskini azaltmak için bazılarını bırakmanızı önerebilir[16, 28]. İlacınızı bırakıp bırakmayacağınızı, randevunuz verildiğinde işlemi yapacak ekibe sorun[28]. Aspirini ya da kan sulandırıcıları işlemden sonra da kısa bir süre bırakmanız gerekebilir; bunu eve gitmeden önce işlemi yapan ekibe sorun, sonra ilaçlarınızla ilgili bir sorunuz olursa işlemin yapıldığı merkezi arayın[28].
Meme biyopsisi sonucu kaç günde çıkar?
Alınan örneği bir patolog inceler ve kesin tanıyı koyar[16]. Biyopsi sonucu için yaklaşık bir hafta beklemek gerekebilir[20]. Sonucun ne zaman hazır olacağını ve nasıl bildirileceğini hekiminize sorun, sonuç randevunuzun ayarlandığından emin olun; beklenen sürede haber alamazsanız yeniden sormanızda sakınca yoktur[17, 28].
Biyopsi sonucundaki “B3” ne demek?
Sonuç “B3” (kötü huyluluk potansiyeli belirsiz ya da yüksek riskli lezyon) olarak da gelebilir[19]. B3, kanser eşlik etme olasılığı bulgunun türüne göre değişen, farklı bulgulardan oluşan bir gruptur[19]. B3 bir biyopsi sonucudur; görüntüleme raporundaki BI-RADS 3 ile aynı şey değildir[9, 19]. BI-RADS 3 ise tarama mamografisinden doğrudan verilmez, yalnız tanısal incelemeden sonra verilir[10, 12].
Mamografi sonucundan sonra hangi bölüme gidilir?
Radyolog raporu tetkiki isteyen hekime gönderir; sonucu çoğu zaman o hekim anlatır, bazen radyolog da anlatabilir[1, 5]. Raporunuza internetten ulaşıp ulaşamayacağınızı görüntüleme merkezine sorun[9]. Sağlık Bakanlığı'nın kanser tarama kılavuzuna göre mamografi raporunda bir sorun görülen kişi, kesin tanı için daha ayrıntılı muayene amacıyla genel cerrahi uzmanına yönlendirilir[22].
Gebelikte ve emzirirken mamografi çekilir mi?
Mamografi gebelikte güvenli kabul edilir; bebeğe ulaşan saçılan ışın önemsizdir[23]. Ultrason eşliğinde biyopside ise yönlendirme için ışın kullanılmaz; biyopsi bölgesine işaret (klips) bırakılırsa, doğru yerde olduğunu doğrulamak için mamografi çekilebilir[16]. Amerikan Radyoloji Koleji'nin 2025 kılavuzuna göre ultrason eşliğindeki meme işlemleri ve gerekirse kalın iğne biyopsisi gebelikte güvenle yapılabilir[23]. Gebe olma olasılığınız varsa bunu her zaman hekiminize ve işlemi yapacak ekibe söyleyin[18]. Gebelikte ilaçlı (kontrastlı) MR önerilmez, çünkü ilaç plasentayı geçer[23]. Gebelikte biyopsi gerekirse süt fistülü (sütün biyopsi yolundan sızması) ve artan kanama riski önceden konuşulmalıdır[23, 25].
Mamografiden sonra emzirmeye ara vermeniz ya da sağdığınız sütü dökmeniz gerekmez[24]. MR ilacından sonra üreticiler 24–48 saat emzirmemeyi önerir; Amerikan Radyoloji Koleji ise ara vermeyi gerekli görmez[6, 24]. Emzirirken de gerektiğinde kalın iğne biyopsisi güvenle yapılabilir; süt fistülü ve kanama gibi nadir riskler önceden konuşulmalıdır, biyopsiden önce emzirmeyi bırakmanız önerilmez[24, 25].
Meme implantım (protezim) var, mamografi çekilir mi?
ABD Ulusal Kanser Enstitüsü'ne göre evet: meme implantı olan kadınlar mamografi çektirmeye devam etmelidir; ancak memesi alınıp (mastektomi) implantla yeniden yapılan kadınların çoğunda, yeniden yapılan memenin mamografisi genellikle gerekmez[2]. Meme implantı (protez) meme dokusunun bir bölümünü gizleyebilir; merkeze söyleyin, implant kenara itilerek özel görüntüler alınabilir[2]. Sıkıştırmanın ve iğne biyopsisinin implanta zarar verme riski küçüktür[8].
Erkeklerde meme görüntüleme nasıl yapılır?
Erkeklerdeki meme sorunlarının çoğu iyi huyludur, en sık neden jinekomastidir (meme dokusunun büyümesi); muayenede tipik jinekomasti görülürse görüntüleme önerilmez[26]. Erkeklerde belirsiz bir kitlede Amerikan kılavuzu (2018) 25 yaşından gençlerde ultrasonla, 25 yaş ve üstünde mamografiyle başlar; muayenede kanser şüphesi varsa her yaşta mamografi ya da üç boyutlu mamografi, tamamlayıcı olarak ultrason genellikle uygundur[26]. İngiliz rehberi (2025) ise 40 yaşından gençlere ultrason önerir, 40 yaş ve üstünde ultrason ya da mamografi kullanılabilir[8].
Kaynaklar
33
- RadiologyInfo.org (Amerikan Radyoloji Koleji ve Kuzey Amerika Radyoloji Derneği hasta sitesi). Mammography (Mammogram) (mamografi): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 4 Şubat 2025. Erişim: 5 Ekim 2026. Metin: www.radiologyinfo.org.
- National Cancer Institute (NCI, ABD Ulusal Kanser Enstitüsü). Mammograms (mamografi): hasta bilgilendirme sayfası. Son güncelleme: 2 Aralık 2025. Erişim: 5 Ekim 2026. Metin: www.cancer.gov.
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti). What happens at your breast screening appointment (meme taraması randevusunda neler olur): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 9 Ekim 2025. Erişim: 5 Ekim 2026. Metin: www.nhs.uk.
- RadiologyInfo.org. Radiation Dose (röntgen ve BT incelemelerinde ışın dozu): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 15 Nisan 2025. Erişim: 5 Ekim 2026. Metin: www.radiologyinfo.org.
- RadiologyInfo.org. Breast Ultrasound (meme ultrasonu): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 15 Haziran 2026. Erişim: 5 Ekim 2026. Metin: www.radiologyinfo.org.
- RadiologyInfo.org. Breast MRI (meme MR): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 15 Haziran 2026. Erişim: 5 Ekim 2026. Metin: www.radiologyinfo.org.
- Klein KA, Kocher M, Lourenco AP, Niell BL, Bennett DL, Chetlen A, ve ark. ACR Appropriateness Criteria® Palpable Breast Masses: 2022 Update (2022 güncellemesi, 2023'te yayımlandı). J Am Coll Radiol. 2023;20(5S):S146–S163. doi: 10.1016/j.jacr.2023.02.013. PubMed: 37236740.
- The Royal College of Radiologists. Guidance on screening and symptomatic breast imaging. 5. baskı, Ekim 2025. (Association of Breast Surgery tarafından onaylanmıştır.) Metin: associationofbreastsurgery.org.uk.
- RadiologyInfo.org. How to Read Your Breast Imaging Report using BI-RADS (meme görüntüleme raporu ve BI-RADS): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 9 Eylül 2024. Erişim: 5 Ekim 2026. (BI-RADS kitabının kendisi ücretli olduğu için okunamadı; kategori tanımları ve oranlar bu sayfadan ve 10–14. kaynaklardan alındı.) Metin: www.radiologyinfo.org.
- Kaplan E, Aydemir AB. How Does ACR BI-RADS® v2025 Change the Radiologist's Approach? A Practical Guide Across Mammography, Ultrasound, and MRI: A Narrative Review. Diagnostics (Basel). 2026;16(13):2135. (BI-RADS 2025 sürümünü anlatan bir derleme; sürümün kendisi değil.) doi: 10.3390/diagnostics16132135. PubMed: 42449916.
- American College of Radiology (Amerikan Radyoloji Koleji). ACR BI-RADS® v2025 Manual – What's New? Kasım 2025. (Yeni sürümdeki değişiklikleri özetleyen ücretsiz belge; sürümün kendisi değil.) Metin: edge.sitecorecloud.io.
- Kang BJ. Breast Imaging Reporting and Data System v2025: Key Updates in Mammography. J Korean Soc Radiol. 2026;87(3):437–459. (BI-RADS 2025 sürümünü anlatan bir derleme; sürümün kendisi değil.) doi: 10.3348/jksr.2026.0028. PubMed: 42306164.
- Kim JY. Breast Imaging Reporting and Data System v2025: Key Updates in MRI. J Korean Soc Radiol. 2026;87(3):473–484. (BI-RADS 2025 sürümünü anlatan bir derleme; sürümün kendisi değil.) doi: 10.3348/jksr.2026.0042. PubMed: 42306163.
- Elezaby M, Li G, Bhargavan-Chatfield M, Burnside ES, DeMartini WB. ACR BI-RADS Assessment Category 4 Subdivisions in Diagnostic Mammography: Utilization and Outcomes in the National Mammography Database. Radiology. 2018;287(2):416–422. (BI-RADS 5. baskısındaki 4A–4C tanımlarını aktarır.) doi: 10.1148/radiol.2017170770. PubMed: 29315061.
- RadiologyInfo.org. Dense Breasts (yoğun meme dokusu): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 11 Mart 2024. Erişim: 5 Ekim 2026. Metin: www.radiologyinfo.org.
- RadiologyInfo.org. Ultrasound-Guided Breast Biopsy (ultrason eşliğinde meme biyopsisi): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 1 Haziran 2026. Erişim: 5 Ekim 2026. Metin: www.radiologyinfo.org.
- National Cancer Institute (NCI, ABD Ulusal Kanser Enstitüsü). How Breast Cancer Is Diagnosed (meme kanseri nasıl tanınır): hasta bilgilendirme sayfası. Yayımlanma: 2 Aralık 2025. Erişim: 5 Ekim 2026. Metin: www.cancer.gov.
- RadiologyInfo.org. Stereotactic Breast Biopsy (mamografi eşliğinde meme biyopsisi): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 11 Mart 2024. Erişim: 5 Ekim 2026. Metin: www.radiologyinfo.org.
- Sanderink WBG, Camps-Herrero J, Athanasiou A, Couto HL, Mehta K, Palak Bhavesh Thakkar P, ve ark. Image-guided biopsy of breast lesions — when to use what biopsy technique. Insights Imaging. 2025;16(1):208. (Sekiz uzmanın uzlaşı raporu. Katılımcılar çalışma yürütücüleri ile sponsorun görüşmesinden sonra seçildi; toplantıyı bir tıbbi cihaz şirketi (BD) destekledi, makaleye göre şirket tartışmaya katılmadı.) doi: 10.1186/s13244-025-02084-5. PubMed: 40996584.
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti). Breast lumps (memede kitle): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 28 Haziran 2023 (sayfanın kendi bildirdiği yeniden gözden geçirme tarihi 28 Haziran 2026 geçmiştir). Erişim: 5 Ekim 2026. Metin: www.nhs.uk.
- Yincharoen P, Sharma CP, Tawanwongsri W. Radiologic–Pathologic Discordance After Image-Guided Breast Biopsy: A Systematic Review of Prevalence and Outcomes. Med Sci (Basel). 2026;14(2):229. doi: 10.3390/medsci14020229. PubMed: 42201021.
- T.C. Sağlık Bakanlığı. Aile Sağlığı Merkezlerinde Kanser Tarama Kılavuzu. Elektronik imzalı PDF, Bakanlığın dosyaism.saglik.gov.tr sunucusunda (belgede basılı tarih yok; PDF dosyasının oluşturulma tarihi 30 Haziran 2021).
- Salkowski LR, Lewin AA, Weinstein SP, Bartell S, Birsner ML, Borges VF, ve ark. ACR Appropriateness Criteria® Breast Imaging During Pregnancy. J Am Coll Radiol. 2025;22(11S):S492–S507. doi: 10.1016/j.jacr.2025.08.045. PubMed: 41193040.
- Dogan BE, Salkowski LR, Weinstein SP, Bartell S, Chikarmane S, Dibble EH, ve ark. ACR Appropriateness Criteria® Breast Imaging During Lactation. J Am Coll Radiol. 2026;23(8):1768–1785. doi: 10.1016/j.jacr.2026.03.002. PubMed: 41885663.
- Mitchell KB, Johnson HM, Eglash A; Academy of Breastfeeding Medicine. ABM Clinical Protocol #30: Breast Masses, Breast Complaints, and Diagnostic Breast Imaging in the Lactating Woman. Breastfeed Med. 2019;14(4):208–214. doi: 10.1089/bfm.2019.29124.kjm. PubMed: 30892931.
- Niell BL, Lourenco AP, Moy L, Baron P, Didwania AD, diFlorio-Alexander RM, ve ark. ACR Appropriateness Criteria® Evaluation of the Symptomatic Male Breast. J Am Coll Radiol. 2018;15(11S):S313–S320. doi: 10.1016/j.jacr.2018.09.017. PubMed: 30392600.
- T.C. Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Kanser Dairesi Başkanlığı. 1-31 Ekim Meme Kanseri Farkındalık Ayı. Sayfa altbilgisi: Copyright © 2025. Erişim: 5 Ekim 2026. Metin: hsgm.saglik.gov.tr.
- Guy's and St Thomas' NHS Foundation Trust (Londra). Ultrasound-guided core biopsy of the breast (ultrason eşliğinde meme kalın iğne biyopsisi): hasta bilgilendirme sayfası, 3322/VER7. Son gözden geçirme: Ekim 2026. Erişim: 5 Ekim 2026. (Tek bir NHS hastanesinin hasta sayfası.) Metin: www.guysandstthomas.nhs.uk.
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti). Shortness of breath (nefes darlığı): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 30 Ocak 2024. Erişim: 5 Ekim 2026. (Genel nefes darlığı sayfası; biyopsiye özgü değil.) Yalnız İngiltere için: sayfadaki yönlendirmeler (999, A&E, NHS 111) İngiltere sağlık hizmetine aittir. Metin: www.nhs.uk.
- Belfast Health and Social Care Trust (Kuzey İrlanda). Patient Information Leaflet for having a Breast Marker Clip Inserted (meme işaret klipsi yerleştirilmesi): hasta bilgilendirme broşürü, sürüm 4.0. Yayım: 23 Ocak 2025; planlanan gözden geçirme: Ocak 2027. Erişim: 6 Ekim 2026. (Tek bir hastane grubunun broşürü.) (Ayrı bir klips yerleştirme işlemi için yazılmıştır; yalnız klips malzemesi ve nikel bilgisi için kullanıldı.) Metin: belfasttrust.hscni.net.
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti). Cuts and grazes (kesik ve sıyrıklar): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 2 Nisan 2026. Erişim: 6 Ekim 2026. (Kesikler için genel ilk yardım önerisi; biyopsiye özgü değil.) Yalnız İngiltere için: sayfadaki yönlendirmeler (999, A&E, NHS 111) İngiltere sağlık hizmetine aittir. Metin: www.nhs.uk.
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti). Biopsy (biyopsi): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 11 Haziran 2025 (sonraki gözden geçirme: 11 Haziran 2028). Erişim: 6 Ekim 2026. (Genel biyopsi sayfası; meme biyopsisine özgü değil.) Yalnız İngiltere için: sayfadaki yönlendirme (NHS 111) İngiltere sağlık hizmetine aittir. Metin: www.nhs.uk.
- NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti). Sepsis: hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 14 Mayıs 2026 (sonraki gözden geçirme: 14 Mayıs 2029). Erişim: 6 Ekim 2026. (Genel sepsis sayfası; biyopsiye özgü değil.) NHS'nin sepsis sayfası çok yüksek ya da çok düşük vücut ısısını, dokununca sıcak ya da soğuk gelmeyi ve titremeyi de 999 düzeyinde sayar. Kutu, hekimin kararıyla, biyopsiden sonraki yüksek ateşte (dokununca sıcak gelme dahil) ve ateşli ya da ateşsiz üşüyüp titremede, sitenin Mastit sayfası gibi, aynı gün düzeyini esas alır (işlemi yapan ekibe hemen haber verin ya da aynı gün bir hekime görünün; yüksek ateş için NHS'nin biyopsi sayfası, kaynak 32); çok düşük vücut ısısı, dokununca soğuk gelme ve sepsis kuşkusu 112 basamağındadır. Yalnız İngiltere için: sayfadaki yönlendirmeler (999, A&E, NHS 111) İngiltere sağlık hizmetine aittir. Metin: www.nhs.uk.
Tıbbi gözden geçirme: Op. Dr. Ömer Seyfullah Hasıripi,
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; muayenenin yerini tutmaz. Şikâyetiniz için bir hekime başvurun.