Uyluk fıtığı nedir, nerede olur?
Uyluk fıtığı, karın içindeki yağ dokusu veya bağırsağın kasık bağının altındaki uyluk kanalından dışarı çıkmasıdır[1, 4, 5, 10]. Şişlik uyluğun üst kısmında, kasıkta fark edilebilir[5]. Uyluk kanalı bacağın ana toplardamarının iç yanındadır[4, 8, 10]. Kasık fıtığı ise kasık bağının üstünde, kasık kanalından çıkar; iki türü muayenede bile ayırmak güç olabilir[1, 8, 10].
Uyluk fıtığı kimlerde olur?
Uyluk fıtığı onarımları, tüm kasık bölgesi fıtığı ameliyatlarının yaklaşık %2–4'ünü oluşturur; bu, toplumdaki görülme sıklığı değildir[1]. Kadınlarda yaklaşık dört kat sık görülür; özellikle ileri yaştaki kadınlarda görülse de erkeklerde de olabilir[1, 3, 5]. İstanbul'daki iki üniversite hastanesinin 52 hastalık serisinde 46 kadın, altı erkek vardı; ortalama yaş 63'tü[3]. Bu sayılar ülke oranı değildir.
Uyluk fıtığı belirtileri nelerdir?
Uyluk fıtığı kasık fıtığından nasıl ayrılır?
Şişliğin kasık bağının altında olması uyluk fıtığını düşündürür; yine de yalnız yerine bakarak güvenilir karar verilemez[1, 4]. Hekim önce sizi muayene eder; tanı belirsizse ultrason kullanabilir[1]. Ultrason sonuç vermezse ıkınma sırasında çekilen dinamik manyetik rezonans (MR) ya da dinamik bilgisayarlı tomografi (BT) değerlendirilebilir[1]. Kasık bölgesinde fıtığı olan kadınlarda uyluk fıtığı özellikle araştırılmalıdır; kadınlarda hiçbir muayene veya test iki türü her durumda güvenilir biçimde ayıramaz[1].
Uyluk fıtığı tehlikeli mi?
Uyluk fıtığında içerideki doku sıkışıp geri dönemeyebilir; kan akışı kesilirse doku zarar görebilir (boğulmuş fıtık)[1, 5]. Bu risk kasık fıtığından yüksektir ve acil ameliyat ile bağırsağın zarar gören kısmını çıkarma gereksinimi daha sık görülür[1, 3]. İstanbul'daki 52 kişilik çalışmada 27 kişi acil koşullarda ameliyat edildi ve bu gruptaki dört kişide bağırsağın bir bölümü çıkarıldı[3]. Bu seçilmiş hasta grubunun oranları genel toplumun riski olarak yorumlanamaz.
Uyluk fıtığı kendiliğinden geçer mi, beklenebilir mi?
Kasık bölgesi fıtıkları tedavisiz kaybolmaz; uyluk fıtığının onarımı ameliyatla yapılır[1, 4]. HerniaSurge, yakınmasız uyluk fıtığında bekleyip izlemeyi önermez; zamanında ameliyatı önerir[1]. Danimarka'ya özgü bir uzlaşı raporu, genç ve yakınmasız bir kişide boğulma belirtileri anlatılarak ertelemeyi istisnai olarak kabul eder; bu, uluslararası kılavuzun genel önerisi değildir[9]. Ameliyat zamanını cerrahınızla belirleyin[1, 5].
Uyluk fıtığı ameliyatı nasıl yapılır?
Uyluk fıtığı açık ya da kapalı (laparoskopik) yöntemle onarılabilir: açık yöntemde kasıktan tek bir kesi, kapalı yöntemde bir ya da birkaç küçük kesi yapılır; fıtık kesesindeki sağlıklı doku yerine yerleştirilir[1, 5]. Anestezi seçeneklerini cerrahınız ve anestezi hekiminiz sizinle konuşur[1]. HerniaSurge kılavuzu, yeterli deneyim varsa uyluk fıtığında zamanında yama (fıtık bölgesini güçlendiren cerrahi ağ) kullanılan kapalı onarımı önerir; kadınlarda bu yaklaşım gözden kaçmış bir uyluk fıtığını görmeye de yardımcı olabilir[1]. Yöntem seçimi sizin sağlık durumunuza, fıtığın özelliklerine ve cerrahın deneyimine bağlıdır[1, 5]. Kanlanmasını kaybeden doku çıkarılabilir; boğulma şüphesinde acil ameliyat önerilir[2, 5]. Ameliyat genellikle yaklaşık 30 dakika sürer, daha uzun da sürebilir[5].
Uyluk fıtığı ameliyatı sonrası iyileşme nasıl olur?
Uyluk fıtığı ameliyatından iyileşme genellikle 4–6 hafta sürer; işe dönüş, ameliyatın nasıl yapıldığına ve işin türüne göre 1–3 hafta sonra mümkün olabilir[5]. NHS bu dönemde ağır kaldırmaktan kaçınmayı önerir; HerniaSurge ise kasık bölgesi fıtığı ameliyatından sonra zorunlu yük kısıtlaması önermez ve rahat hissedildiğinde normal etkinliklere dönülebileceğini belirtir[1, 5]. Ağır kaldırmaya, işe ve diğer etkinliklere ne zaman dönebileceğinizi cerrahınızla konuşun[11].
Ameliyattan sonra ne zaman hekime başvurmalı?
Ameliyat yerinde morarma ve şişlik yapan bir kan birikmesi (hematom) olabilir; çoğu 2–4 haftada kendiliğinden geçer[1]. Şiddetli ağrı ya da belirgin şişlik yaparsa ya da üstündeki deri siyaha dönerse acilen bir hekime görünün[1].
Kasık fıtığı ameliyatı için verilen hasta bilgisine göre ağır nefes darlığı, göğüste ya da sırtın üst kısmında ağrı, öksürükle birkaç küçük leke ya da çizgiden fazla kan gelmesi ya da kalbin çok hızlı, çok yavaş veya düzensiz atması olursa 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin; acile kendiniz araç kullanarak gitmeyin[7]. Yüksek ateş, üşüme ya da titreme, giderek artan karın ağrısı ya da şişliği, yaradan çok kan gelmesi ya da ameliyattan 24 saat sonra da süren bulantı ya da kusma olursa gecikmeden tıbbi yardım alın[7]. Yaradan irin gelmesi ya da yaranın ağrılı, şiş, sıcak veya kızarık olması; bacakta zonklayan ya da kramp gibi ağrı; ağır olmayan yeni ya da artan nefes darlığı; öksürükle birkaç küçük kan lekesi ya da çizgisi gelmesi de gecikmeden tıbbi yardım gerektirir[7]. Yukarıdaki belirtiler yoksa, önerilen ağrı kesicilerle geçmeyen ağrıda, orta düzeyde, şiddetli veya uzun süren ağrıda ya da ameliyattan önceki kasık yakınmalarınız yeniden başlarsa cerrahınıza başvurun[1]. Ameliyattan hemen sonra idrar yapmak zorlaşabilir; idrar yapmakta güçlük çekerseniz hemen cerrahınıza başvurun[1, 11]. Yukarıdaki belirtiler yoksa, ameliyattan sonra bulantı ya da kusma olursa, yemek yiyemez veya sıvı içemezseniz ya da öksürüğünüz başlarsa cerrahınızı arayın[11].
Uyluk fıtığına hangi bölüm bakar?
Yetişkinlerde uyluk fıtığını genel cerrahi değerlendirir ve tedavi eder[1, 4]. Uyluk fıtığından şüpheleniyorsanız aile hekiminize ya da bir cerraha görünün[1, 5].
Kaynaklar
15
- HerniaSurge Group. International guidelines for groin hernia management. Hernia. 2018;22:1–165. doi: 10.1007/s10029-017-1668-x. PubMed: 29330835.
- Stabilini C, van Veenendaal N, Aasvang E, Agresta F, Aufenacker T, Berrevoet F, ve ark. Update of the international HerniaSurge guidelines for groin hernia management. BJS Open. 2023;7:zrad080. doi: 10.1093/bjsopen/zrad080. PubMed: 37862616.
- Kunduz E, Sormaz İC, Yapalak Y, Bektaşoğlu HK, Gök AFK. Comparison of surgical techniques and results for emergency or elective femoral hernia repair. Ulus Travma Acil Cerrahi Derg. 2019;25:611–615. doi: 10.14744/tjtes.2019.04524. PubMed: 31701494.
- Kalayci T, Iliklerden UH, Kotan MC. Factors Affecting Morbidity, Mortality, and Recurrence in Incarcerated Femoral Hernia. J Coll Physicians Surg Pak. 2022;32:213–219. doi: 10.29271/jcpsp.2022.02.213. PubMed: 35108794.
- NHS. Femoral hernia (uyluk fıtığı): hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 15 Ekim 2026. Metin: www.nhs.uk.
- NHS. Hernia; hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 19 Mayıs 2026. Metin: www.nhs.uk.
- NHS. Inguinal hernia repair; kasık fıtığı ameliyatı hakkında hasta bilgilendirme sayfası. Son gözden geçirme: 28 Şubat 2025. Metin: www.nhs.uk.
- Chiu MK, Hadied MO, Klochko C, van Holsbeeck MT. Comparison of patient characteristics and treatment approaches for femoral and inguinal hernias utilizing dynamic ultrasound at a single institution. Hernia. 2023;27:1245–1252. doi: 10.1007/s10029-023-02810-2. PubMed: 37253821.
- Kirk M, Henriksen NA, Christoffersen MW, Andresen K, Dorfelt A, Krogsgaard M, ve ark. Management of Adult Groin Hernia in Denmark: a National Updated Consensus. J Abdom Wall Surg. 2025;4:14904. Danimarka uzlaşı raporu; resmî uluslararası kılavuz değildir. doi: 10.3389/jaws.2025.14904. PubMed: 40860237.
- Simons MP, Aufenacker T, Bay-Nielsen M, Bouillot JL, Campanelli G, Conze J, ve ark. European Hernia Society guidelines on the treatment of inguinal hernia in adult patients. Hernia. 2009;13:343–403. doi: 10.1007/s10029-009-0529-7. PubMed: 19636493.
- SAGES (Society of American Gastrointestinal and Endoscopic Surgeons). Inguinal Hernia Repair Surgery: Patient Information; kasık fıtığı ameliyatı hakkında hasta bilgilendirme sayfası. Gözden geçirme: 6 Mayıs 2026. Metin: www.sages.org.
- Patel PJ, Azmat CE, Goethals A. Femoral Hernia. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; son güncelleme: 3 Mayıs 2025. PubMed: 30571070. Metin: www.ncbi.nlm.nih.gov.
- Nikolopoulos I, Oderuth E, Ntakomyti E, Kald B. Intestinal Obstruction due to Bilateral Strangulated Femoral Hernias. Case Rep Surg. 2014;2014:195736. doi: 10.1155/2014/195736.
- Ismaili G, Vaughan M, Abdelhafiz TA. Bilateral strangulated femoral hernia in a male: a rare surgical case report. J Surg Case Rep. 2024;2024:rjae718. doi: 10.1093/jscr/rjae718.
- OpenStax. Anatomy and Physiology 2e. 2022. Bölüm 23.1: Overview of the Digestive System; tam metin erişimi 28 Ekim 2026. Metin: openstax.org.
Tıbbi gözden geçirme: Op. Dr. Ömer Seyfullah Hasıripi,
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; muayenenin yerini tutmaz. Şikâyetiniz için bir hekime başvurun.